Khinh khí cầu tầng bình lưu bay từ Mỹ sang Nhật để thử nghiệm trạm phát sóng di động trên không

Gần một thế kỷ sau khi khinh khí cầu Graf Zeppelin thực hiện chuyến bay không dừng đầu tiên vượt Thái Bình Dương, một khinh khí cầu khác vừa hoàn tất hành trình khứ hồi từ bang New Mexico (Mỹ) tới Nhật Bản và quay về. Nhưng ý nghĩa của kỳ tích hiện đại này không nằm ở độ dài quãng đường, mà ở mục đích: chứng minh một nền tảng nhẹ hơn không khí có thể đóng vai trò như trạm phát sóng di động trên bầu trời.

Chuyến bay xuyên Thái Bình Dương kéo dài khoảng một tháng, diễn ra từ tháng 8 đến tháng 9/2026, là cột mốc đáng chú ý nhất cho đến nay của Sceye — công ty hàng không vũ trụ Mỹ có trụ sở gần Albuquerque, New Mexico.

Nền tảng bay lơ lửng hoạt động thế nào?

Sceye đã phát triển một nền tảng không người lái, được bơm khí helium để tạo lực nâng và trang bị cánh quạt chạy bằng điện để chủ động đẩy đi, nhờ đó có thể chống lại hầu hết các cơn gió mạnh và duy trì vị trí lơ lửng trên cùng một khu vực trong thời gian dài.

Nền tảng này còn sử dụng tấm pin mặt trời gắn trên đỉnh cùng pin tích hợp để duy trì nguồn điện cho các hoạt động ở tầng bình lưu suốt ngày đêm.

"Chúng tôi có thể ở lại trên một khu vực hoạt động, và làm điều đó ở tầng bình lưu, khoảng 60.000 feet (hơn 18 km), tức là cao gấp đôi độ cao của máy bay dân dụng, nằm trên dòng tia, nhưng lại gần Trái Đất hơn vệ tinh quỹ đạo thấp tới 30 lần", Mikkel Frandsen, nhà sáng lập kiêm CEO của Sceye, chia sẻ.

"Chúng tôi có thể bay xuyên ngày và đêm cho đến khi mặt trời mọc vào sáng hôm sau và sạc lại pin, lúc đó chúng tôi vẫn ở độ cao cũ và vẫn trên cùng khu vực hoạt động."

Ý nghĩa với kết nối di động và ứng phó thiên tai

Điểm cốt lõi của thử nghiệm là khả năng duy trì vị trí ổn định trong thời gian dài ở độ cao mà các giải pháp khác khó đạt được. Điều này mở ra tiềm năng biến khinh khí cầu tầng bình lưu thành một trạm thu phát sóng di động trên không, có thể cung cấp kết nối cho những vùng chưa có hạ tầng hoặc bị mất liên lạc.

Các thử nghiệm cho thấy nền tảng bay cao này có thể cung cấp kết nối trong các tình huống thiên tai — khi trạm phát sóng mặt đất bị hư hại hoặc mất điện, một trạm "trên trời" như vậy có thể nhanh chóng lấp đầy khoảng trống liên lạc.

Với các quốc gia có địa hình phức tạp, nhiều đảo và thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ như Việt Nam, công nghệ này có thể là hướng đi đáng quan tâm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các trạm BTS mặt đất, những nền tảng bay lơ lửng ở tầng bình lưu có thể trở thành phương án dự phòng linh hoạt, triển khai nhanh tới vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực vừa gặp thảm họa.

Tuy vậy, đây vẫn là giai đoạn thử nghiệm. Chi phí vận hành, độ ổn định lâu dài và khả năng tích hợp với hạ tầng viễn thông hiện có vẫn là những câu hỏi cần lời giải trước khi công nghệ này có thể được thương mại hóa rộng rãi.