Meta thử nghiệm robot thay kỹ thuật viên trong trung tâm dữ liệu, nguy cơ việc làm bị đe dọa

Meta đang âm thầm thử nghiệm robot có khả năng cắm cáp mạng, đặt lại máy chủ và đảm nhận nhiều công việc khác từng do con người thực hiện, theo tiết lộ từ nhiều nhân viên hiện tại và cựu nhân viên quen thuộc với dự án. Nỗ lực chưa từng được công bố này có thể sẽ cho phép gã khổng lồ công nghệ vận hành hệ thống trung tâm dữ liệu đang mở rộng nhanh chóng với ít nhân lực hơn, qua đó kiểm soát chi phí nhân công trong bối cảnh ngân sách đầu tư cho hạ tầng AI tăng phi mã.

Robot hiện diện ở nhiều khâu vận hành

Theo các nhân viên giấu tên, Meta đang sử dụng robot và thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau như Watney Robotics, Kinova và ABB. Trong một thử nghiệm, công ty đánh giá khả năng dùng cánh tay robot Kinova Gen3 để thực hiện thao tác power cycling — ngắt nguồn điện tạm thời cho máy chủ. Một robot khác cũng đang được kiểm tra để thay thế cáp mạng.

Một nhân viên vận hành tại trung tâm dữ liệu ước tính nếu thử nghiệm thành công, robot có thể đảm nhận tới 80% khối lượng công việc của một số vị trí hiện tại:

"Chúng tôi từng nghĩ những người làm việc chân tay sẽ an toàn, nhưng không còn nữa. Nó đang đến với tất cả chúng tôi, thật không may."

Ngoài ra, tại một số cơ sở, Meta đã âm thầm triển khai loại robot đơn giản hơn — có hình dạng giống ngón tay hoặc thanh nhọn — dùng để nhấn nút khởi động lại trên các thiết bị như Mac Mini khi nhận được lệnh từ xa của con người.

Chiến lược dài hạn và quan điểm từ Meta

Người phát ngôn của Meta, Francis Brennan, khẳng định công ty vẫn đang đầu tư mạnh vào đào tạo và tuyển dụng nhân công cho trung tâm dữ liệu:

"Nước Mỹ đang giữa đợt bùng nổ hạ tầng lớn nhất kể từ Thế chiến II và thiếu hụt trầm trọng lao động có tay nghề. Chúng tôi cần nhiều công nhân hơn, không phải ít hơn."

Tuy nhiên, tại hội nghị năm ngoái, Eric Xu — quản lý cấp cao mảng robot của Meta — thừa nhận mục tiêu dài hạn của công ty là đưa robot vào trung tâm dữ liệu, nhằm tăng tốc xử lý sự cố, giám sát môi trường và thực hiện bảo trì phòng ngừa.

Vì sao robot cũ kỹ giờ mới trở thành lựa chọn?

Trước đây, robot khó đáp ứng các thao tác tinh vi trong trung tâm dữ liệu: chi phí cao, và trong một số thử nghiệm trước đó, chúng thậm chí làm nát máy chủ vì các tác vụ đơn giản. Nhưng hiện tại, phần cứng rẻ hơn và các mô hình AI điều khiển robot thông minh hơn nhiều so với vài năm trước. Nhiều startup đang phát triển robot thương mại có thể lắp ráp máy chủ, thay linh kiện và thay dây điện.

Robot được kỳ vọng mang lại năng suất ổn định với chi phí thấp hơn con người — đặc biệt tại các khu vực ít dân cư nơi trung tâm dữ liệu mọc lên san sát nhưng khan hiếm lao động lành nghề. Những người ủng hộ cũng đưa ra thông điệp hướng tới người lao động: robot đảm nhận các nhiệm vụ lặp đi lặp lại và nguy hiểm nhất, giúp kỹ thuật viên tập trung vào công việc phức tạp hơn.

Về lâu dài, giảm sự phụ thuộc vào con người cũng giúp vận hành trung tâm dữ liệu ở dưới nước, ngoài không gian hoặc môi trường khắc nghiệt khác. Paul Golding thuộc Analog Devices cho biết ngày càng nhiều khách hàng muốn chạy trung tâm dữ liệu bằng robot hình người vì chúng hoạt động được trong môi trường nhiệt độ cao, tối đen như mực.

Nỗi lo về việc làm của nhân viên Meta

Tại Altoona, Iowa — nơi đặt trung tâm dữ liệu lớn nhất của Meta — không khí trong nhóm chat nội bộ trở nên ảm đạm:

"Nhiều người nói rằng vài năm nữa tất cả chúng tôi sẽ bị thay thế bởi robot."

Một số công nhân còn lo ngại chất lượng công việc đang đi xuống. Meta được cho là đang phát triển phần mềm AI cho phép công ty thuê lao động tay nghề thấp hơn — đồng nghĩa trả lương thấp hơn — và tập trung hóa các vai trò tại những nơi như Denver, Colorado thuận lợi hơn về chi phí.

"Họ không còn muốn người có thể suy nghĩ độc lập, đưa ra giải pháp sáng tạo hay xử lý lỗi phức tạp. Họ chỉ muốn 'đôi bàn tay thông minh' — đủ khả năng làm theo chỉ dẫn của AI mà không làm hỏng việc," một công nhân trung tâm dữ liệu của Meta chia sẻ.

Trước áp lực này, Meta khẳng định vẫn cần lao động có tay nghề. Năm nay, công ty triển khai chương trình đào tạo miễn phí hàng nghìn người mỗi năm về điện, cơ khí và hệ thống đường ống, đồng thời cam kết tuyển dụng tại các bang như Louisiana, Ohio, Indiana và Texas cho những người hoàn thành khóa học.

Những thử nghiệm tại Iowa và Ohio

Khuôn viên trung tâm dữ liệu ở Altoona thường là nơi Meta thử nghiệm công nghệ mới trước khi triển khai ra toàn hệ thống. Từ tháng 6 năm ngoái, Meta đã thử nghiệm một cặp robot Watney hai tay cho công việc đấu cáp tại một tòa nhà ở Altoona. Hiện robot vẫn được giám sát bởi con người và tốc độ chưa nhanh bằng nhân viên, nhưng cho thấy tiềm năng.

Tại New Albany, Ohio thuộc khu Prometheus — trung tâm dữ liệu mới nhất — Meta đang thử nghiệm robot bốn bánh của ABB, được trang bị nền nâng kiểu kích chữ A và cánh tay sáu trục. Robot này dùng để đặt lại linh kiện và sau này có thể đảm nhận thêm các tác vụ khác với mức giám sát con người giảm dần.

Vẫn còn nhiều thách thức

Ngay cả Helen Oleynikova, CEO của Exclaim Robotics — startup đang phát triển robot thay linh kiện hỏng và đặt lại cáp cho trung tâm dữ liệu — cũng thẳng thắn:

"Có rất nhiều thử nghiệm và demo, nhưng chưa có giải pháp nào được chứng minh là khả thi."

Nhân viên Meta phàn nàn robot mất quá nhiều thời gian sạc pin. Nội bộ công ty cũng thừa nhận robot chưa đáp ứng được công việc đấu cáp cường độ cao cho hệ thống siêu máy tính NVIDIA GB300.

"Mọi thứ đã được thiết kế cho bàn tay con người suốt nhiều năm để có thể sửa chữa trong 5 phút. Việc thiết kế lại toàn bộ sẽ mất thời gian," một cựu nhân viên Meta nói.

Tuy nhiên, xu hướng này gần như là tất yếu. Khi ngày càng nhiều cộng đồng địa phương cân nhắc lại các ưu đãi thuế cho trung tâm dữ liệu và đặt ra quy định mới với ngành, việc robot thay thế lao động chân tay sẽ trở thành một vấn đề không thể tránh khỏi trong cuộc tranh luận về tương lai ngành hạ tầng số — tại Mỹ và cả trên toàn cầu.