Muốn xây dựng trung tâm dữ liệu tại Anh? Hãy chờ vì Whitehall chuyển máy giữa các bộ

Ai từng có ý định xây dựng trung tâm dữ liệu tại Vương quốc Anh giờ đây phải làm việc với ba bộ khác nhau: một bộ phụ trách chính sách trung tâm dữ liệu, một bộ phụ trách viễn thông và một bộ phụ trách năng lượng. Bộ trưởng cấp dưới Liz Lloyd khẳng định với các nghị sĩ rằng trách nhiệm đã rõ ràng, nhưng thực tế vận hành cho thấy quy trình phức tạp hơn nhiều so với lời cam kết.

Ba bộ, một dự án và những mối lo thực tế

Tuần này, Ủy ban Khoa học và Công nghệ của Hạ viện Anh đã tìm hiểu ý nghĩa của đợt cải tổ nội các mùa hè dưới thời Thủ tướng Andy Burnham đối với doanh nghiệp. Bà Liz Lloyd — Quốc vụ khanh cấp dưới, phụ trách danh mục công việc trải dài trên hai bộ — giải thích rằng sau khi Bộ Khoa học, Đổi mới và Công nghệ (DSIT) bị giải thể, đầu mối liên hệ với ngành công nghệ về xây dựng trung tâm dữ liệu được chuyển sang Bộ Kinh doanh, Đổi mới, Khoa học và Thương mại (BIST).

Bà Lloyd, người làm việc đồng thời tại BIST và Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao (DCMS), cho biết cơ sở hạ tầng số nằm trong phạm vi DCMS. Trước ủy ban, bà thừa nhận một số trách nhiệm giữa các bộ có sự chồng chéo.

"Về trách nhiệm theo lĩnh vực, có thể thấy rõ viễn thông thuộc DCMS và trung tâm dữ liệu thuộc BIST. Khi bạn thực sự đang làm trong một ngành hoặc đang cố vận hành một doanh nghiệp, điều đó là rõ ràng" — bà Lloyd nói.

Tuy nhiên, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn xây trung tâm dữ liệu cũng cần biết cách đưa điện đến đó. Theo cách hiểu của The Register, việc này thuộc Bộ Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0. Giấy phép quy hoạch do chính quyền địa phương cấp, còn chính sách tổng thể thuộc Bộ Nhà ở, Cộng đồng và Chính quyền địa phương.

Vấn đề không chỉ nằm ở thủ tục

Bà Lloyd khẳng định các đầu mối là "rõ ràng", nhưng như vậy không có nghĩa là đơn giản. Đầu tháng trước, Microsoft đã rút khỏi kế hoạch xây siêu máy tính AI lớn nhất nước Anh vì gặp khó khăn trong việc đảm bảo nguồn điện cho cơ sở này — một minh chứng cho thấy sự phức tạp trong phối hợp giữa các bộ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các dự án hạ tầng AI quy mô lớn.

Bối cảnh này đặc biệt đáng chú ý khi nhu cầu về trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang tăng mạnh trên toàn cầu. Các ông lớn công nghệ liên tục tìm cách mở rộng hạ tầng, trong khi mạng lưới điện của nhiều quốc gia, trong đó có Anh, đang chịu áp lực lớn. Với độc giả Việt Nam, câu chuyện này cũng là bài học tham khảo khi Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI: việc phân định rõ đầu mối quản lý và đảm bảo nguồn điện ổn định là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư.

Con số 45 tỷ bảng và câu hỏi về hiệu quả cam kết

Tại phiên điều trần, bà Lloyd cũng được hỏi về tuyên bố đầu năm 2025 của chính phủ rằng việc hiện đại hóa công nghệ cũ và số hóa quy trình có thể mang lại 45 tỷ bảng tiết kiệm năng suất. Khi được hỏi liệu chính phủ có giữ nguyên con số này không, bà cho biết:

"Con số 45 tỷ bảng là ước tính về lợi ích năng suất dài hạn. Đó không phải là con số tiết kiệm một lần… và chưa bao giờ là mục tiêu hay con số tiết kiệm có thể quy đổi thành tiền mặt."

Khi con số này được công bố dưới thời chính phủ Starmer vào tháng 1/2025, thông cáo báo chí có tiêu đề "Công nghệ cổ xưa khiến khu vực công mất 45 tỷ bảng tiết kiệm hằng năm". Thông cáo khẳng định chính phủ sẽ "giải quyết những vấn đề này" bằng "công cụ số, AI và tư duy thực tế để đại tu công nghệ khu vực công".

Sự khác biệt giữa một ước tính năng suất dài hạn và một cam kết tiết kiệm cụ thể cho thấy khoảng cách giữa thông điệp truyền thông và thực tế triển khai — điều mà các doanh nghiệp công nghệ cũng như người nộp thuế đều quan tâm.

Điều này có ý nghĩa gì?

Câu chuyện về trung tâm dữ liệu tại Anh phản ánh một thách thức quen thuộc trong quản lý nhà nước về công nghệ: khi trách nhiệm bị chia cắt giữa nhiều cơ quan, doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian hơn để xác định đúng đầu mối, còn các dự án hạ tầng quan trọng có thể bị chậm trễ hoặc rút lui. Việc Microsoft rời bỏ kế hoạch siêu máy tính AI là lời cảnh báo rằng sự "rõ ràng" trên giấy tờ chưa đủ để giải quyết các rào cản thực tế về điện năng và quy hoạch.