Musk tuyên bố Tesla sẽ bán 5 triệu xe mỗi năm vào 2030, nhưng con số không biết nói dối

Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh của Tesla hôm thứ Tư, Elon Musk lại đưa ra một trong những dự đoán "trên mây" đặc trưng của mình: đạt 5 triệu xe giao hàng vào năm 2030. "Chúng tôi đặt mục tiêu khoảng 5 triệu xe mỗi năm vào khoảng năm 2030. Và tôi nghĩ chúng tôi có cơ hội tốt để đạt được điều đó", ông nói.

Câu nói này dễ bị lấp lửng giữa hàng loạt tuyên bố hoành tráng khác của Musk — nào là nhà máy chip Terafab "sẽ là tòa nhà giá trị nhất thế giới", nào là "Tesla sẽ chiếm phần lớn tổng số dặm di chuyển của hành khách trên Trái Đất" — nhưng đây lại là con số đáng để dừng lại.

Elon Musk phát biểu tại sự kiện của Tesla

Mục tiêu bị hạ xuống... nhưng vẫn quá xa vời

Điều đáng chú ý đầu tiên: đây là lần Musk âm thầm tự hạ thấp dự báo của chính mình. Năm 2020, ông từng tuyên bố Tesla sẽ bán 20 triệu xe mỗi năm vào 2030. Giờ con số đó chỉ còn một phần tư.

Nhưng ngay cả mức 5 triệu cũng khó tin. Sau hai năm liên tiếp sụt giảm doanh số — từ đỉnh 1,81 triệu xe năm 2023 xuống 1,64 triệu năm 2025 — Tesla sẽ phải bán một lượng xe khổng lồ để chạm mục tiêu. Và hãng hiện không có cả đúng dòng sản phẩm lẫn đủ không gian nhà máy để làm điều đó.

Hãy nhìn lại con số giao hàng theo năm của Tesla:

• 2021: 936.172 xe (+87,2% so với năm trước)
• 2022: 1.313.851 xe (+40,3%)
• 2023: 1.808.581 xe (+37,7%; đỉnh doanh số)
• 2024: 1.789.226 xe (-1,1%; lần giảm cả năm đầu tiên)
• 2025: 1.636.129 xe (-8,6%; năm giảm thứ hai liên tiếp)

Tính đến nay trong năm 2026, Tesla đã bán được 1.324.681 xe. Để tránh năm sụt giảm thứ ba liên tiếp, hãng cần bán thêm 311.448 xe trong quý IV — điều hoàn toàn khả thi, nhất là khi Tesla có thói quen tung khuyến mãi mạnh cuối năm để xả hàng tồn. Các nhà phân tích dự báo cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 1,82 triệu xe, mức tốt nhất từ trước đến nay.

Bài toán CAGR 25%/năm

Để đi từ mức hiện tại lên 5 triệu xe vào 2030, cần tính đến tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) — tỷ lệ tăng trưởng mà doanh số phải đạt đều đặn mỗi năm. Lấy mục tiêu 5 triệu chia cho mức khởi điểm 1,636 triệu, Tesla cần tăng trưởng khoảng 25% mỗi năm trong 5 năm liên tục.

Musk sẽ lập luận điều này khả thi nhờ quá trình chuyển mình từ nhà sản xuất xe điện thành "ông lớn toàn cầu về AI và robot". Trụ cột chính của chiến lược này là Cybercab và đội xe Robotaxi. Nếu Tesla triển khai được Full Self-Driving không cần giám sát vào quý II/2027 — như Phó chủ tịch phụ trách tự hành Ashok Elluswamy khẳng định — nhu cầu xe Tesla có thể bùng nổ. Phó chủ tịch Kỹ thuật xe Lars Moravy cũng cho biết Tesla sẽ cố giao những chiếc Cybercab đầu tiên không vô-lăng, không bàn đạp cho khách hàng (nhiều khả năng là các chủ đội xe) trước cuối năm nay.

Tesla Cybertruck

Lỗ hổng trong danh mục sản phẩm

Nhìn kỹ vào danh mục hiện tại, Tesla có những điểm yếu mang tính cấu trúc. Hơn 96% doanh số chỉ đến từ hai mẫu xe: Model 3 và Model Y. Tesla đã ngừng Model S và Model X từ đầu năm nay để dành chỗ tại nhà máy Fremont cho robot hình người. Cybertruck bán ế, hụt mục tiêu ban đầu rất xa. Roadster — nếu có bay được thật — cũng chỉ là dự án "nhỏ như hạt đậu" mà chính Musk thừa nhận không đóng góp gì đáng kể cho doanh thu.

Còn lại là Cybercab và Semi. Dòng xe tải điện Semi có thể là mảnh ghép quan trọng: khi Tesla tăng sản lượng tại nhà máy Nevada, bán xe tải điện cho các đội giao hàng thương mại có thể giúp hãng đẩy thêm hàng chục nghìn xe mỗi năm. Nhưng rõ ràng Musk tin rằng hy vọng lớn nhất nằm ở Cybercab.

Robotaxi: chưa được kiểm chứng, chưa được cấp phép

Cánh cửa với mẫu xe hai chỗ ngồi này đang hẹp dần. Trước khi Tesla có thể bán hoặc vận hành hàng nghìn xe tự lái hoàn toàn trên đường công cộng, chính phủ các nước phải cập nhật khung pháp lý cho công nghệ mới. Quá trình phê duyệt kéo dài, khác nhau theo từng bang và từng quốc gia. Và Tesla không phải công ty có tiếng thuyết phục trong việc tạo ra luật mới: cơ quan quản lý liên bang Mỹ đang xem xét liệu hãng có lách luật khi tung Cybercab tại Austin, Texas hay không.

Nếu cơ quan quản lý chậm trễ, hoặc công nghệ chưa đủ tin cậy ở mọi thành phố, các doanh nghiệp sẽ không mua Cybercab số lượng lớn. Thay vì bán hàng triệu taxi tự hành cho đội xe thương mại vào 2030, Tesla sẽ quay về bán xe truyền thống cho người tiêu dùng cá nhân.

Đáng chú ý là chính Musk đã từ bỏ kế hoạch xe điện đại chúng giá 25.000 USD (mẫu "Model 2") để dồn toàn lực cho Cybercab. Nhờ vậy, phần còn lại của thế giới — đặc biệt là Trung Quốc — đã vượt mặt Tesla. Thị phần của hãng tại châu Âu và châu Á đang bị các mẫu xe giá rẻ của BYD, Geely và Xiaomi bào mòn.

Thêm vào đó là bài toán nhà máy. Các cơ sở hiện tại của Tesla chỉ có công suất khoảng 2,5 đến 3 triệu xe mỗi năm. Để đạt 5 triệu, hãng phải gần như nhân đôi diện tích nhà máy hoặc xây thêm tới ba Gigafactory mới — việc mất nhiều năm, đòi hỏi đầu tư khổng lồ, chuỗi cung ứng mới và sản lượng pin tăng vọt.

Với độc giả Việt Nam, câu chuyện này cũng là lời cảnh tỉnh cho các hãng xe điện nội địa và khu vực: việc đặt cược vào một công nghệ chưa được kiểm chứng thay vì mở rộng dải sản phẩm phổ thông có thể khiến thị phần lung lay rất nhanh, nhất là khi các đối thủ Trung Quốc liên tục tung xe giá rẻ.

Tesla vẫn là một thế lực toàn cầu, nhưng đạt 5 triệu xe mà không có xe điện giá rẻ và không có mạng lưới robotaxi được cấp phép là tốc độ tăng trưởng hoàn toàn xa rời thực tế. Musk diễn hay, nhưng khi đến lúc thực hiện những lời hứa khổng lồ, ông thường để khán giả gãi đầu gãi tai.