Mỹ cấm DeepSeek trong các cơ quan dân sự liên bang theo lệnh mới của DHS

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) vừa chính thức ban hành lệnh cấm sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo DeepSeek trên toàn bộ hệ thống của các cơ quan dân sự liên bang. Động thái này phản ánh lo ngại ngày càng tăng về rủi ro an ninh dữ liệu từ các công cụ AI có nguồn gốc Trung Quốc.

Lệnh cấm có hiệu lực trên toàn hệ thống liên bang

Theo văn bản được công bố trên Cơ quan Đăng ký Liên bang (Federal Register), các cơ quan dân sự trực thuộc chính phủ Mỹ sẽ không được phép cài đặt, sử dụng hoặc truy cập DeepSeek trên thiết bị và hệ thống mạng nội bộ. Lệnh này áp dụng cho cả máy tính công vụ lẫn các thiết bị có kết nối với hạ tầng của chính phủ.

Đây không phải lần đầu tiên DeepSeek bị siết chặt tại Mỹ. Trước đó, một số bang và cơ quan quốc phòng đã đưa ra các hạn chế tương tự, nhưng đây là lần đầu tiên một lệnh cấm ở cấp liên bang được thể chế hóa rõ ràng.

Lệnh cấm nhấn mạnh rằng dữ liệu đầu vào của các mô hình AI có thể bị lưu trữ và xử lý tại máy chủ đặt ngoài lãnh thổ Mỹ, tạo ra nguy cơ rò rỉ thông tin nhạy cảm.

Lo ngại về an ninh dữ liệu và chủ quyền công nghệ

Các cơ quan chức năng Mỹ lo ngại rằng dữ liệu do người dùng nhập vào DeepSeek — bao gồm cả thông tin nội bộ của chính phủ — có thể bị thu thập và chuyển về Trung Quốc. Với các tổ chức xử lý dữ liệu công dân, hồ sơ pháp lý hay thông tin hạ tầng trọng yếu, rủi ro này được xem là không thể chấp nhận.

Bên cạnh đó, việc các mô hình AI mã nguồn mở như DeepSeek có thể được tinh chỉnh và triển khai nội bộ mà không qua kiểm soát của nhà cung cấp cũng khiến giới chức lo ngại về khả năng kiểm toán và truy xuất nguồn gốc.

Tác động tới thị trường AI và người dùng Việt Nam

Lệnh cấm từ Mỹ được dự báo sẽ tạo ra làn sóng phản ứng dây chuyền. Nhiều doanh nghiệp tại châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương có thể sẽ rà soát lại chính sách sử dụng các mô hình AI nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính, y tế và khu vực công.

Đối với người dùng và doanh nghiệp tại Việt Nam, sự kiện này là lời nhắc nhở về việc cần đánh giá kỹ lưỡng nguồn gốc và chính sách lưu trữ dữ liệu của các công cụ AI. Việc sử dụng mô hình AI trong xử lý dữ liệu khách hàng cần đi kèm các biện pháp bảo vệ như:

• Ưu tiên các mô hình có thể triển khai tại chỗ (on-premise) hoặc chạy cục bộ
• Kiểm tra điều khoản lưu trữ và xử lý dữ liệu của nhà cung cấp
• Phân tách dữ liệu nhạy cảm khỏi các tương tác với trợ lý AI bên ngoài
• Xây dựng chính sách nội bộ rõ ràng về việc sử dụng AI sinh tạo

Căng thẳng công nghệ tiếp tục leo thang

Lệnh cấm DeepSeek của DHS tiếp nối chuỗi động thái siết chặt công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh, từ chip bán dẫn, thiết bị viễn thông cho tới nay là các mô hình AI sinh tạo. Cuộc đua AI toàn cầu đang ngày càng bị chi phối bởi các yếu tố địa chính trị, và các doanh nghiệp công nghệ buộc phải cân nhắc giữa hiệu năng mô hình và mức độ tin cậy về bảo mật.

Câu hỏi lớn đặt ra là liệu các biện pháp hành chính có thể theo kịp tốc độ phát triển của AI hay không — khi mà các mô hình mới xuất hiện gần như hàng tuần và ranh giới giữa công cụ tiêu dùng và hạ tầng trọng yếu ngày càng mờ nhạt.