Nghệ sĩ Rachel Youn biến đồ điện tử gia dụng cũ thành những tác phẩm điêu khắc động đầy ám ảnh

Rachel Youn, một nghệ sĩ đa phương tiện, đang thu hút sự chú ý của giới công nghệ và nghệ thuật bằng cách biến những món đồ điện tử gia dụng cũ kỹ thành những tác phẩm điêu khắc động (kinetic sculptures) đầy ám ảnh. Nguồn nguyên liệu chính cho các tác phẩm của cô đến từ những chiếc máy hút bụi, máy massage cá nhân, máy đung đưa điện tử cho trẻ em và máy chạy bộ tại chỗ đã qua sử dụng.

Rachel Youn và tác phẩm nghệ thuật của mình

Bằng cách kết hợp những bộ phận cứng nháp của máy móc với hoa nhân tạo, Youn tạo ra những sinh vật lai giữa thực vật và máy móc, sở hữu một sự hiện diện đầy tính người và đôi khi là gợi cảm.

Sự giao thoa giữa cơ khí và cảm xúc

Một trong những tác phẩm nổi bật của Youn mang tên "Slow Burn". Đây là một装置 nghệ thuật được lắp ráp từ một bông lan nhân tạo, một chiếc máy massage cổ, các thanh kim loại và giá treo màn hình. Động cơ của chiếc máy massage đóng vai trò như trái tim, điều khiển các thanh kim loại khiến bông lan mở ra và khép lại liên tục trước mắt người xem.

Tác phẩm Slow Burn

Chuy động động lặp đi lặp lại này tạo ra cảm giác vừa bị giam cầm vừa gợi dục, giống như một bông hoa bị ép buộc phải biểu diễn vô tận. Youn chia sẻ rằng chuyển động này ám chỉ cách con người có thể bị mắc kẹt trong một vòng lặp an ủi nhưng lại mang tính hủy hoại bản thân, xoay tròn mãi không dừng lại.

Tìm kiếm linh kiện từ "rác thải điện tử"

Youn thường xuyên tìm kiếm các linh kiện cho tác phẩm của mình từ Facebook Marketplace, nơi những món đồ điện tử gia dụng này được bán lại với giá rẻ. Việc sử dụng những thiết bị đã qua sử dụng mang một ý nghĩa nghệ thuật đặc biệt: chúng là những món đồ từng được khao khát để phục vụ mục đích chăm sóc con người (thư giãn, dọn dẹp), nhưng sau đó bị loại bỏ vì không còn nhu cầu hoặc đã hỏng hóc.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra câu hỏi về văn hóa "lỗi thời có kế hoạch" (planned obsolescence) trong ngành công nghiệp điện tử. Trong một xã hội đề cao sự tiện lợi, việc sửa chữa một chiếc máy hỏng thường khó khăn và tốn kém hơn là mua một cái mới. Youn đã biến những "xác máy" này thành những tác phẩm nghệ thuật, nhưng cô cũng phải đối mặt với thực tế rằng chúng có vòng đời hữu hạn.

Máy móc, sự cô đơn và kỷ nguyên AI

Trong cuộc phỏng vấn, Youn cũng đề cập đến mối liên hệ giữa các tác phẩm của mình và sự bùng nổ của AI trong thời đại hiện nay. Khi con người ngày càng cô đơn trong xã hội siêu tư bản chủ nghĩa, chúng ta tìm đến sự an ủi từ máy móc tự động.

"AI học cách chiều lòng chủ thể, và tôi nghĩ điều đó vừa an ủi lại vừa kỳ lạ," Youn nhận định. "Thực tế của việc có một mối quan hệ thân mật với một người khác là bạn không thể kiểm soát mọi thứ về họ hay dự đoán cảm xúc của họ."

Những chiếc máy massage hay máy đung đưa tự động ban đầu được thiết kế để mang lại sự thoải mái mà không cần sự tương tác của con người. Giờ đây, với các chatbot AI, xu hướng này càng trở nên rõ rệt hơn. Tác phẩm của Youn giống như một lời nhắc nhở về sự phụ thuộc của chúng ta vào máy móc để lấp đầy khoảng trống cảm xúc, và về sự lặp lại nhàm chán khi thiếu đi sự tương tác đa chiều của con người.

Vòng đời của những cỗ máy

Một yếu tố kỹ thuật thú vị trong các tác phẩm của Youn là tính "phôi thai" của chúng. Vì sử dụng động cơ và linh kiện cũ đã chạy hàng trăm giờ, các tác phẩm điêu khắc này có thể hỏng hóc bất cứ lúc nào. Động cơ có thể cháy, bánh răng có thể mòn vẹt trong quá trình trưng bày.

Youn coi đây là một phần của nghệ thuật: "Bởi vì entropy và vì máy móc cần được chăm sóc, giống như cơ thể vậy." Cô thừa nhận rằng việc bán các tác phẩm này đi kèm với trách nhiệm hướng dẫn người mua cách sửa chữa hoặc thay thế linh kiện khi chúng hỏng. Đây là một cái nhìn sâu sắc về quyền sửa chữa (Right to Repair) và mối quan hệ sở hữu chúng ta đối với công nghệ.

Hiện tại, các tác phẩm của Rachel Youn đang được trưng bày tại Cleo the Project Space ở Savannah, Georgia cho đến ngày 25 tháng 4 năm 2026.