Khi thuật toán nhầm hình xăm y tế thành nội dung khiêu dâm

Một nghệ sĩ xăm y tế tại Anh đang lên tiếng về việc các nền tảng mạng xã hội liên tục xóa hình ảnh tác phẩm của cô. Vấn đề nằm ở chỗ: thuật toán không phân biệt được đâu là hình xăm núm vú cho bệnh nhân ung thư vú, đâu là nội dung nhạy cảm.

Lauren Carter, làm việc tại Hanham gần Bristol, gọi việc kiểm duyệt này là "hoàn toàn bất công và mang tính phân biệt đối xử". Cô chuyên thực hiện các hình xăm siêu thực cho bệnh nhân sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến vú — công việc đòi hỏi hình xăm phải trông giống da thật nhất có thể. Và chính đặc điểm đó lại khiến các bot và thuật toán của mạng xã hội nhầm lẫn với "ảnh khỏa thân không phù hợp".

Vòng luẩn quẩn giữa đăng bài và kháng nghị

Carter cho biết cô đã bị cấm đăng bài nhiều lần, ảnh bị xóa vĩnh viễn, khiến cô gặp khó khăn trong việc tiếp cận khách hàng mới. Dù luôn đính kèm cảnh báo và che vùng núm vú bằng biểu tượng cảm xúc, mỗi lần cập nhật danh mục tác phẩm trực tuyến lại đe dọa thành quả nhiều năm lao động và những đánh giá tích cực cô đã xây dựng.

"Điều đó thực sự khiến tôi buồn — có cảm giác như sự bất công. Tôi khó chịu và thất vọng, không chỉ cho bản thân mà còn cho những người đang tìm kiếm dịch vụ này mà không thể tìm thấy. Tôi không biết còn cách nào khác để tiếp cận họ."

Theo Carter, các bài đăng của cô bị tự động xóa "mười lần thì hết chín". Cô luôn kháng nghị nhưng "cứ như thể không ai đọc đến". Điểm khiến cô bức xúc hơn cả là sự bất đối xứng: những bức ảnh chụp núm vú nam sau khi xăm lại không hề bị cấm hay báo cáo là hình ảnh gợi dục.

Cô nhấn mạnh: "Với tôi, công việc này không chỉ là làm đẹp. Nó là giúp người ta cảm thấy tự tin, thoải mái và nhận ra chính mình trở lại."

Góc nhìn từ phía người được xăm

Jessica Bowler, y tá tại Bristol, được chẩn đoán ung thư vú năm 2019 và phải cắt bỏ cả hai bên tuyến vú kèm tái tạo bằng túi độn khi mới 32 tuổi. Cô kể lại: "Dù tôi biết ca điều trị là cần thiết để cứu mạng mình, nó vẫn vô cùng khó khăn cả về thể xác lẫn tinh thần. Tôi nhìn vào gương mà gần như không nhận ra chính mình. Lồng ngực là lời nhắc nhở về tất cả những gì tôi đã trải qua."

Với Bowler, quyết định xăm tái tạo quầng vú là một cột mốc quan trọng trong quá trình hồi phục, và cô gọi thủ thuật này là "trao quyền". "Những hình xăm đó không phải vì sự phù phiếm; chúng là để tôi thấy thoải mái trong chính làn da của mình. Thật khó giải thích nếu bạn chưa từng trải qua, nhưng việc khôi phục được thứ mà căn bệnh ung thư đã lấy đi có sức mạnh phi thường."

Người phụ nữ 39 tuổi mô tả việc kiểm duyệt trực tuyến các hình xăm núm vú là "thực sự đau lòng", bởi nó ngăn những người sống sót tìm hiểu các lựa chọn dành cho họ sau phẫu thuật. "Chúng không nên bị coi là điều gì đáng xấu hổ hay mang tính tình dục. Những người từng trải qua ung thư vú cần được chia sẻ câu chuyện và giúp đỡ lẫn nhau mà không bị kiểm duyệt."

Meta nói gì?

Người phát ngôn của Meta — công ty sở hữu Facebook và Instagram — khẳng định sẹo sau cắt bỏ tuyến vú và hình xăm quầng vú được phép xuất hiện trên cả hai nền tảng, nhưng hệ thống của họ "đôi khi mắc lỗi".

"Chúng tôi hiểu điều đó gây thất vọng đến mức nào, vì vậy chúng tôi cho phép người dùng kháng nghị các quyết định này và tiếp tục cải thiện cách nhận diện, bảo vệ nội dung y tế và sức khỏe. Chúng tôi nhận thức rõ vai trò quan trọng của các nghệ sĩ xăm y tế trong việc hỗ trợ người sống sót sau ung thư vú, và chúng tôi muốn nội dung này hiện diện trên nền tảng của mình."

Bài toán chưa có lời giải của kiểm duyệt bằng AI

Câu chuyện của Carter không phải hiện tượng cá biệt mà phản ánh một giới hạn cố hữu của các hệ thống kiểm duyệt nội dung tự động quy mô lớn. Các mô hình học máy được huấn luyện để nhận diện "da người" và "nội dung người lớn" thường dựa trên đặc điểm hình ảnh bề mặt, chứ không hiểu ngữ cảnh y tế. Với hình xăm siêu thực mô phỏng quầng vú và độ sâu 3D, thuật toán càng dễ đưa ra kết luận sai.

Hệ quả không chỉ là việc gỡ bài. Với những người làm nghề như Carter, kênh mạng xã hội thường là công cụ tiếp thị chính, giúp bệnh nhân tìm được dịch vụ phù hợp. Khi nội dung bị chặn, khả năng tiếp cận nhóm khách hàng đặc thù — những người đang cần hỗ trợ tinh thần sau điều trị ung thư — cũng bị thu hẹp.

Tại Việt Nam, câu chuyện này cũng đáng để các nền tảng và cộng đồng y tế lưu tâm, khi nhu cầu tái tạo hình thể sau phẫu thuật ung thư vú ngày càng được nhắc đến nhiều hơn, nhưng hành lang pháp lý và chuẩn mực hiển thị nội dung y tế trên mạng xã hội vẫn còn mờ nhạt. Việc phân biệt giữa nội dung y tế chính đáng và nội dung nhạy cảm bằng máy móc sẽ tiếp tục là bài toán khó, đòi hỏi cả yếu tố kỹ thuật lẫn quy trình con người kiểm tra lại.