Nghiên cứu Harvard: Nam giới có xu hướng 'nổ' về hiểu biết AI nhiều hơn nữ giới

Một khảo sát mới của Đại học Harvard đã hé lộ một góc nhìn thú vị về cách nam giới và nữ giới tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) — và sự khác biệt này không chỉ nằm ở mức độ sử dụng.

Theo nghiên cứu được công bố hôm thứ Tư, trong số hơn 5.400 người Mỹ được khảo sát, 73% nam giới cho biết họ biết CEO OpenAI Sam Altman là ai. Hơn một nửa — khoảng 53% — nói rằng họ biết cả Mira Murati, Susan Milner và Craig Dalton.

Khi "biết" trở thành ảo tưởng

Vấn đề nằm ở chỗ: Mira Murati là người thật — cựu CTO của OpenAI và hiện là CEO của Thinking Machines Lab. Nhưng Milner và Dalton thì không hề tồn tại. Họ là những cái tên được các nhà nghiên cứu cố tình bịa ra để kiểm tra mức độ tự tin của người được hỏi.

"So với nữ giới, chúng tôi nhận thấy nam giới lạc quan và tự tin hơn trên mọi phương diện khi nói về AI," bà Laura Manley, giám đốc điều hành Trung tâm Shorenstein thuộc Trường Kennedy (Harvard), chia sẻ. Đôi khi sự tự tin đó biến thành tự tin thái quá — như việc khẳng định biết rõ những nhân vật lãnh đạo AI không có thật.

Để so sánh, 40% nữ giới cũng nói rằng họ biết Milner và Dalton, và 38% cho biết nhận ra Murati — con số này tuy thấp hơn nhưng cũng đáng chú ý.

Khoảng cách giới trong kiến thức và sự chắc chắn

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng nam giới sử dụng AI thường xuyên hơn và trung bình trả lời đúng các câu hỏi kiến thức về AI tốt hơn. Tuy nhiên, tỷ lệ trả lời sai giữa hai giới lại tương đương nhau.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ nữ giới thường xuyên thừa nhận mình không chắc chắn về câu trả lời — trung bình 3,3 trên 12 câu hỏi, so với 2,3 câu ở nam giới. Nói cách khác, khoảng cách không nằm ở năng lực, mà ở mức độ sẵn sàng nói "tôi không chắc".

Hệ quả với truyền thông về AI

Nhóm nghiên cứu cũng đặt câu hỏi liệu sự tự tin này có ảnh hưởng đến cách báo chí đưa tin về AI hay không. Trong suốt một năm phân tích các bài báo về AI, nam giới được nêu tên trên tiêu đề nhiều gấp 14 lần nữ giới.

Khi các nhà nghiên cứu lọc lại, chỉ tính những người được trích dẫn với tư cách chuyên gia, thì 3/4 số chuyên gia là nam giới — cao hơn hẳn tỷ lệ thực tế trong ngành AI, vốn chỉ có khoảng 29% là nữ giới.

"Có lẽ nên có nhiều phụ nữ hơn xuất hiện với tư cách chuyên gia, hoặc được trao cơ hội để bày tỏ: 'tôi không chắc'," bà Manley nhận định.

Nỗi lo chung, nhưng mức độ khác nhau

Bên cạnh sự "nổ" về kiến thức, khảo sát cũng cho thấy người Mỹ nói chung đều lo ngại về AI — cả nam và nữ đều xếp "lo lắng" là cảm xúc hàng đầu. Tuy nhiên, nữ giới lo ngại, sợ hãi và bất an ở mức cao hơn.

Ngược lại, nam giới đánh giá mọi cảm xúc tích cực — bao gồm tò mò, hào hứng và phấn khích — cao hơn nữ giới.

"Trong diễn ngôn hiện nay, có quá nhiều sự tự tin vào viễn cảnh diệt vong hoặc thịnh vượng," bà Manley nói. "Nó nhấn chìm tất cả những tiếng nói lẽ ra nên nói rằng 'tôi không chắc'."

Bài học cho ngành công nghệ Việt Nam

Câu chuyện này không chỉ là vấn đề của nước Mỹ. Tại Việt Nam, nơi AI đang trở thành chủ đề nóng trong các hội thảo công nghệ, startup và cả trên mạng xã hội, văn hóa "tự tin quá mức" cũng dễ dàng xuất hiện.

Việc thừa nhận "tôi không chắc" không phải là điểm yếu, mà là một kỹ năng quan trọng trong một lĩnh vực còn quá nhiều ẩn số như AI. Với cộng đồng công nghệ Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc xây dựng một môi trường đa dạng giới tính và khiêm tốn về kiến thức sẽ giúp ngành đi xa hơn một cách bền vững.

Như bà Manley kết luận: "Chúng ta cần có khả năng nói 'tôi không chắc' thường xuyên hơn."