Trẻ sinh ra trong thời kỳ đường khan hiếm có nguy cơ ung thư thấp hơn khi trưởng thành

Một nghiên cứu dựa trên sự kiện lịch sử độc đáo của nước Anh sau Thế chiến II đã phát hiện mối liên hệ bất ngờ: lượng đường tiêu thụ trong giai đoạn đầu đời có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ sinh học nhiều thập kỷ sau. Kết quả cho thấy những người ít tiếp xúc với đường trong 1.000 ngày đầu đời có nguy cơ mắc một số bệnh ung thư thấp hơn đáng kể và có dấu hiệu lão hóa chậm hơn.

Bối cảnh lịch sử độc đáo: Chế độ phân phối đường của Anh sau chiến tranh

Sau Thế chiến II, nước Anh tiếp tục duy trì chính sách phân phối đường theo khẩu phần trong vài năm. Đến tháng 9/1953, chính sách này kết thúc, khiến lượng đường tiêu thụ gần như tăng gấp đôi. Điều này tạo ra một "thí nghiệm tự nhiên" hiếm có: trẻ sinh ra chỉ cách nhau vài tháng nhưng có mức độ tiếp xúc với đường rất khác nhau trong bào thai và giai đoạn sơ sinh.

Phát hiện chính: Giảm nguy cơ ung thư và lão hóa chậm hơn

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ hơn 64.000 người Anh sinh từ 1951-1956, kết hợp với cơ sở dữ liệu sức khỏe UK Biobank theo dõi hàng thập kỷ. Kết quả cho thấy những người trải qua thời gian khan hiếm đường lâu hơn trong 1.000 ngày đầu đời có tỷ lệ mắc 5 loại ung thư thấp hơn: ung thư vú, tuyến tiền liệt, gan, trực tràng và phổi.

Ảnh hưởng mạnh nhất là đối với ung thư gan (giảm khoảng 69% nguy cơ), trong khi ung thư vú giảm 36% — vẫn là mức đáng kể. Điều đáng chú ý là những khác biệt này chỉ bắt đầu xuất hiện nhiều thập kỷ sau khi chính sách phân phối đường kết thúc.

Lão hóa sinh học: Telomere dài hơn và protein viêm thấp hơn

Không chỉ dừng lại ở ung thư, nghiên cứu còn phát hiện mối liên hệ giữa việc ít đường sớm và quá trình lão hóa sinh học chậm hơn. Cụ thể:

• Telomere dài hơn: Telomere là cấu trúc bảo vệ ở đầu nhiễm sắc thể, thường ngắn lại khi tế bào lão hóa. Những người ít đường sớm có telomere dài hơn, tương đương với việc lão hóa sinh học chậm hơn khoảng 2,2 năm.
• Mức granzyme B thấp hơn: Đây là protein liên quan đến sự hoạt động quá mức của hệ miễn dịch kéo dài. Mức thấp hơn cho thấy ít dấu hiệu viêm mãn tính và lão hóa tế bào chậm hơn.

Thói quen ăn uống kéo dài 50 năm

Điều đáng ngạc nhiên nhất không phải là con số ung thư hay dấu hiệu sinh học, mà là cách tiếp xúc đường sớm định hình hành vi ăn uống lâu dài. Nghiên cứu cho thấy những người trải qua khan hiếm đường khi còn nhỏ vẫn tiêu thụ ít đường hơn ở tuổi 50. Họ cũng ăn ít hơn và có chế độ ăn đa dạng, lành mạnh hơn.

"Có hai cơ chế hoạt động: sinh học — dinh dưỡng sớm định hình cách phát triển của chuyển hóa, cơ quan và hệ miễn dịch; và hành vi — vị giác ít ngọt hình thành sớm dường như bền vững theo thời gian."

Ý nghĩa cho người Việt và bài học dinh dưỡng

Mặc dù nghiên cứu này dựa trên bối cảnh lịch sử của Anh, nó đặt ra câu hỏi quan trọng cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam — nơi mức tiêu thụ đường đang tăng nhanh theo đô thị hóa, đặc biệt là trong các sản phẩm đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn nhắm đến trẻ em.

• Khuyến nghị cho phụ huynh: Giai đoạn 1.000 ngày đầu đời (từ khi thụ thai đến 2 tuổi) đặc biệt quan trọng. Hình thành vị giác ít ngọt cho trẻ từ sớm có thể ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe cả đời.
• Cảnh báo: Nghiên cứu không có nghĩa là trẻ không nên ăn đường hoàn toàn, và chắc chắn không ủng hộ chính sách phân phối khẩu phần như thời hậu chiến. Nó chỉ cho thấy ngay cả khác biệt nhỏ trong tiếp xúc đường cũng có thể tạo ra hiệu ứng quan sát được nửa thế kỷ sau.

Kết luận

Nghiên cứu này củng cố thêm bằng chứng về tầm quan trọng của dinh dưỡng sớm đối với sức khỏe lâu dài, đặc biệt là trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng. Lịch sử phân phối đường của Anh đã vô tình cung cấp một cái nhìn độc đáo về cách môi trường dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển quan trọng có thể để lại dấu ấn sâu sắc.

Như các tác giả nhấn mạnh: "Trẻ em có thể không nhớ mình đã ăn gì trước 2 tuổi, nhưng sức khỏe, cơ thể và thậm chí cả vị giác của chúng có thể vẫn mang dấu ấn của những trải nghiệm rất sớm đó."