Pháp yêu cầu các nhà mạng chuẩn bị chặn DNS TikTok, Instagram, Snapchat và X

Chính phủ Pháp đang chuẩn bị cho khả năng chặn truy cập vào bốn nền tảng mạng xã hội lớn gồm TikTok, Instagram, Snapchat và X trong bối cảnh cuộc biểu tình dự kiến diễn ra ngày 24/10. Thủ tướng Sébastien Lecornu đã trực tiếp yêu cầu các nhà mạng lớn của nước này sẵn sàng triển khai biện pháp kỹ thuật này.

Minh họa về việc chặn mạng xã hội tại Pháp

Diễn biến cụ thể

Theo thông tin độc quyền từ trang Blast, hai ngày trước cuộc biểu tình, Thủ tướng Lecornu đã gửi văn bản tới bốn nhà mạng lớn nhất Pháp là Orange, SFR, Free và Bouygues Telecom, đề nghị họ ở trạng thái sẵn sàng để cắt truy cập vào các nền tảng nói trên.

Biên bản cuộc họp sau đó cho thấy các nhà mạng đã bày tỏ nhiều hoài nghi về tính khả thi cũng như hệ quả pháp lý của yêu cầu này. Việc chặn ở tầng DNS tuy không quá phức tạp về mặt kỹ thuật, nhưng lại đặt ra câu hỏi lớn về cơ sở pháp lý và ảnh hưởng tới quyền tự do ngôn luận.

Tiền lệ gây tranh cãi

Đây không phải lần đầu Pháp sử dụng biện pháp chặn mạng xã hội. Năm 2024, chính phủ nước này từng áp dụng cách làm tương tự tại New Caledonia trong bối cảnh bạo loạn. Tuy nhiên, sau đó biện pháp đã bị Hội đồng Nhà nước (Conseil d'État) — cơ quan tư pháp hành chính cấp cao nhất của Pháp — bác bỏ.

Việc chặn DNS hàng loạt đối với các nền tảng toàn cầu được giới chuyên gia đánh giá là biện pháp "thô" và dễ bị vượt qua, đồng thời gây ảnh hưởng tới cả những người dùng không liên quan.

Góc nhìn kỹ thuật: Chặn DNS hoạt động thế nào?

Về mặt kỹ thuật, chặn ở tầng DNS nghĩa là nhà mạng can thiệp vào bước phân giải tên miền, khiến yêu cầu truy cập tới các tên miền mục tiêu không thể tìm được địa chỉ IP tương ứng. Cách làm này có một số đặc điểm:

• Triển khai nhanh: nhà mạng chỉ cần cấu hình lại máy chủ DNS, không cần can thiệp sâu vào hạ tầng định tuyến.
• Dễ bị vượt qua: người dùng có thể đổi sang DNS công cộng, dùng VPN hoặc các giao thức mã hóa như DoH/DoT.
• Ảnh hưởng rộng: chặn ở cấp tên miền có thể vô tình ảnh hưởng tới các dịch vụ phụ thuộc cùng hạ tầng.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng biện pháp này vừa kém hiệu quả về mặt ngăn chặn thông tin, vừa tạo tiền lệ xấu đối với quản trị internet.

Hàm ý cho người dùng và thị trường công nghệ

Đối với người dùng tại Pháp và châu Âu, sự việc là lời nhắc nhở rằng quyền truy cập internet có thể bị giới hạn bởi các quyết định hành chính. Với các nhà cung cấp dịch vụ VPN, DNS mã hóa và công cụ bảo mật, đây có thể là động lực khiến nhu cầu tăng lên trong ngắn hạn.

Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện tại Pháp phản ánh căng thẳng ngày càng tăng giữa chính phủ các nước và các nền tảng mạng xã hội toàn cầu trong việc kiểm soát thông tin. Việc các nhà mạng bị đặt vào vị trí trung gian thực thi lệnh chặn cũng làm nổi bật vai trò ngày càng lớn của hạ tầng viễn thông trong các quyết định chính trị - xã hội.

Việc Hội đồng Nhà nước từng bác bỏ biện pháp tương tự cho thấy con đường pháp lý phía trước sẽ không hề đơn giản, và kết quả cuối cùng vẫn còn nhiều ẩn số.