Siêu thị châu Âu lại bị hack tủ đông, thực phẩm hỏng hàng loạt

Các chuỗi siêu thị lớn trên khắp châu Âu vừa tiếp tục hứng chịu một đợt tấn công mạng bị nghi ngờ nhắm vào hệ thống làm lạnh, khiến nhiệt độ tủ mát và tủ đông thay đổi bất thường. Thông tin được tổng hợp từ các báo cáo địa phương mà Bloomberg và Reuters ghi nhận.

Các siêu thị châu Âu bị ảnh hưởng bởi tấn công mạng vào hệ thống làm lạnh

Kẻ tấn công điều khiển nhiệt độ từ xa

Theo chia sẻ trên trang Facebook của mình, một cửa hàng Ica Kvantum tại Sjöbo (Thụy Điển) cho biết tủ mát và tủ đông của họ đã bị hack qua đêm, với nhiệt độ bị đẩy lên tới 50 độ C chỉ bằng thao tác từ xa. Đây là mức nhiệt cao hơn rất nhiều so với ngưỡng an toàn để bảo quản thực phẩm tươi sống.

Phát ngôn viên chuỗi siêu thị Coop của Thụy Điển cũng xác nhận với Business Insider rằng "các đối tượng không được phép đã có thể truy cập và can thiệp vào hệ thống làm lạnh tại một phần nhỏ các cửa hàng của chúng tôi".

Trong khi đó, nhà bán lẻ Ahold Delhaize của Hà Lan cho biết một "sự cố CNTT" đã khiến nhiệt độ của các thiết bị làm lạnh bị thay đổi tại hàng chục siêu thị của hãng ở Bỉ và Luxembourg. Quy mô đầy đủ của vụ việc vẫn chưa được xác nhận.

Lỗ hổng từ chính sự tiện lợi

Phần lớn tủ mát và tủ đông trong siêu thị hiện đại đều được kết nối Internet để hỗ trợ bảo trì từ xa và gửi cảnh báo khi hệ thống gặp sự cố. Chính sự tiện lợi này lại trở thành điểm yếu: nếu thiết bị không được bảo vệ đủ chắc, kẻ tấn công có thể lợi dụng để gây thiệt hại trực tiếp.

Số lượng các vụ hack bị nghi ngờ ngày càng tăng đang làm dấy lên lo ngại về cách các lỗ hổng bảo mật có thể tác động tới chuỗi cung ứng thực phẩm.

Đây không phải lần đầu tiên hệ thống làm lạnh của siêu thị trở thành mục tiêu. Trước đó, một vụ tấn công mạng được cho là đã nhắm vào hàng trăm tủ lạnh của siêu thị Pháp, gây thiệt hại thực phẩm ước tính lên tới hàng triệu Euro. Một loạt sự cố hỏng tủ đông tại các căn cứ quân sự Mỹ cũng từng bị nghi ngờ là hậu quả của tấn công mạng.

Bài học cho thị trường bán lẻ Việt Nam

Những vụ việc này là lời cảnh báo đáng chú ý với các chuỗi bán lẻ và hệ thống kho lạnh tại Việt Nam, nơi thiết bị IoT trong vận hành ngày càng phổ biến nhưng ý thức bảo mật chưa theo kịp.

• Tách biệt mạng vận hành (OT) khỏi mạng Internet: hệ thống làm lạnh nên nằm trong vùng mạng riêng, chỉ cho phép truy cập qua kênh được kiểm soát.
• Đổi mật khẩu mặc định và cập nhật firmware: nhiều thiết bị IoT công nghiệp vẫn dùng thông tin đăng nhập mặc định dễ đoán.
• Giám sát và cảnh báo bất thường: ghi log và đặt ngưỡng cảnh báo khi nhiệt độ thay đổi đột ngột ngoài giờ vận hành.
• Xây dựng kịch bản ứng phó sự cố: chuẩn bị quy trình cách ly thiết bị, đánh giá thực phẩm và khôi phục hệ thống khi bị xâm nhập.

Với các hệ thống bán lẻ có hàng trăm điểm bán trải rộng, việc xem thiết bị làm lạnh là một phần của hạ tầng CNTT cần được bảo vệ nghiêm ngặt — chứ không chỉ là thiết bị điện lạnh đơn thuần — sẽ là bước đi cần thiết để tránh lặp lại kịch bản đang diễn ra tại châu Âu.