Tesla Roadster thế hệ mới: 10 năm chờ đợi và cú ra mắt sai thời điểm

Đối với một mẫu xe được cho là nhanh nhất từng được chế tạo, Tesla Roadster mới đã mất quá nhiều thời gian để có mặt. Gần một thập kỷ kể từ khi Elon Musk gây bất ngờ với tuyên bố sẽ xây dựng Roadster thế hệ tiếp theo, giờ đây chiếc xe thể thao điện này cuối cùng cũng được kỳ vọng ra mắt phiên bản sản xuất tại một sự kiện ở Waco, Texas.

Tesla Roadster nguyên mẫu

Ra mắt vào thời điểm tồi tệ nhất

Roadster mới sẽ cập bến thị trường xe điện đang chịu áp lực từ giá năng lượng cao, bất ổn chính trị và tâm lý bất định của người tiêu dùng. Giai đoạn hưng phấn nhờ tín dụng thuế hậu Covid đã nhường chỗ cho doanh số chậm lại và ít lựa chọn hơn. Các hãng xe đang thu hẹp kế hoạch điện hóa khi doanh số tại Mỹ giậm chân tại chỗ. Ngay cả Tesla — kẻ dẫn đầu thị trường — cũng đang vật lộn với nhu cầu sụt giảm và kỳ vọng bị hạ thấp.

Nhưng Roadster không phải là một chiếc xe điện bình thường. Đây là biểu tượng địa vị tối thượng, được định nghĩa bởi những lời hứa phi thường và sự khó nắm bắt. Musk từng tuyên bố Roadster có thể tăng tốc từ 0–100 km/h trong chưa đầy 2 giây, đạt tốc độ tối đa trên 400 km/h, và có tùy chọn "SpaceX package" gắn động cơ đẩy khí lạnh, cho phép xe "bay một chút".

Vaporware đúng nghĩa

Điều khiến Roadster trở thành sản phẩm hấp dẫn không phải khả năng lơ lửng trong chốc lát. Trong nhiều năm kể từ ngày được công bố, nó đã trở thành hiện thân của sự bất khả đạt. Đây là vaporware đúng nghĩa — sản phẩm được hứa hẹn nhưng mãi không thành hiện thực.

Sau nhiều lần lỡ hẹn, nhiều người tin rằng Roadster sẽ chung số phận với ngói năng lượng mặt trời, trạm đổi pin, robot sạc và hàng loạt dự án Tesla từng hứa nhưng chưa bao giờ giao. Một số người đặt cọc, trong đó có CEO OpenAI Sam Altman và YouTuber Marques Brownlee, đã hủy đơn vì cho rằng Roadster sẽ không bao giờ ra mắt. Với người mua phổ thông, nó bị khóa chặt sau hai lớp rào: những lời hứa dang dở và mức giá trên trời.

Giống như chiếc đồng hồ hỏng, thỉnh thoảng Musk vẫn thực hiện được những lời hứa táo bạo — hoặc ít nhất là một phiên bản thu gọn của lời hứa ban đầu.

Dịch vụ robotaxi của Tesla có thể chưa phủ 50% dân số Mỹ, nhưng hàng chục chiếc Cybercab không vô lăng đang chạy trên đường phố Austin, Texas. Cybertruck có thể không nổi được trên mặt nước, nhưng nó thực sự tồn tại.

Vì sao Roadster vẫn tồn tại?

Giờ đây, khi đã biết một phiên bản nào đó của Roadster thế hệ mới sẽ được sản xuất, câu hỏi chuyển thành: tại sao nó lại tồn tại? Musk — người đang thúc đẩy Tesla trở thành công ty làm robot thay vì làm xe — từng nói Roadster sẽ là chiếc Tesla cuối cùng được chế tạo cho người lái. Mọi thứ còn lại sẽ tự hành.

Công ty gần đây đã kết thúc sản xuất Model S và Model X — hai mẫu xe chủ lực ban đầu — để nhường chỗ cho robot hình người Optimus. Musk công khai cân nhắc ý tưởng sáp nhập Tesla với SpaceX nhằm tăng tốc trong cuộc đua AI. Roadster bị đẩy xuống vị thế di tích ngay cả trước khi đến tay một khách hàng nào.

Những mục tiêu hiệu năng đã lỗi thời

Roadster càng mất đi ánh hào quang khi ta nhận ra Tesla đã đạt được một số mục tiêu hiệu năng từng tuyên bố. Model S Plaid ra mắt năm 2021 với thời gian 0–100 km/h chỉ 1,99 giây (chưa tính rollout 1 foot), sau đó được các bài kiểm tra độc lập xác nhận.

Những người theo dõi Tesla đã "déjà vu" suốt cả năm nay. Công ty từng tiết lộ sản phẩm mới mỗi năm giờ chuyển sang giới thiệu lại những thứ đã trình diễn: Cybercab (công bố 2024), Semi (2017), và giờ là Roadster (cũng 2017). Thực tế, Cybertruck là mẫu xe tiêu dùng mới duy nhất Tesla giao trong 5 năm qua — và nó là một thất bại rõ rệt.

Tesla Roadster và Elon Musk

Thị trường hypercar điện quá lạnh giá

Khi Roadster lần đầu được hé lộ, Tesla chưa biết rằng thị trường hypercar điện sẽ ảm đạm đến vậy. Kể từ đó, nhiều hãng đã thử làm xe điện hai cửa ở tầm giá và hiệu năng đó, nhưng không ai thành công. Các mẫu hyper-EV như Rimac Nevera, Pininfarina Battista và Lotus Evija đạt được những thành tựu kỹ thuật ấn tượng nhưng đối mặt với sản lượng thấp, trì hoãn sản xuất nghiêm trọng và nhu cầu yếu.

Hóa ra, giới siêu giàu đủ khả năng mua xe độc lạ giá trên 1 triệu USD lại áp đảo chọn động cơ đốt trong. Sức hút hiếm khi nằm ở công năng hay con số tăng tốc. Nó đến từ lòng trung thành thương hiệu, đặc tính cơ khí, tiếng động cơ và hộp số sàn hoặc ly hợp kép.

CEO Bugatti Mate Rimac từng nhận xét: dù lập hàng chục kỷ lục thế giới với Rimac Nevera hơn 1.900 mã lực, công ty vẫn chật vật bán hết 150 chiếc theo kế hoạch. Ông so sánh hypercar điện cao cấp với đồng hồ thông minh — có thể làm được những điều phi thường nhưng thiếu uy tín cảm xúc của một chiếc đồng hồ thủ công.

Ferrari chọn bốn cửa cho chiếc EV đầu tiên và vẫn bị chế giễu gần như toàn diện khi Luce ra mắt. Porsche trì hoãn nhiều lần việc thay thế 718 Cayman và Boxster bằng EV thuần. Ngay cả Lamborghini cũng bỏ kế hoạch EV thuần để chuyển sang đội hình hybrid.

Bài toán vật lý của xe thể thao điện

Không rõ liệu khả năng tăng tốc của Roadster — dưới 2 giây, thậm chí dưới 1 giây ở một số cấu hình nếu tin Musk — có giúp kéo khách hàng hay không. Khi Tesla Roadster nguyên bản ra mắt năm 2008, thời gian 0–100 km/h dưới 4 giây là đặc quyền của xe siêu sang. Ngày nay, vật lý của động cơ điện khiến việc đạt gia tốc đường thẳng cực đại trở nên tương đối dễ dàng.

Còn những giới hạn khác như trọng lượng và nhiệt động học có thể kìm hãm tham vọng của Roadster. Xe thể thao hai cửa được chế tạo để nhẹ, nhanh nhẹn và phấn khích khi vào cua. Nhưng pin rất nặng, có thể đè nặng một chiếc xe thể thao trên đường quanh co hoặc đường đua.

Thành công không nằm ở doanh số

Roadster không cần thành công rực rỡ để là thắng lợi cho Tesla. Công ty đã có hai sản phẩm thành công mang tính thế hệ — Model 3 và Model Y — sẽ định hình di sản của họ trong tương lai. Roadster có thể chỉ là mẫu siêu xe số lượng giới hạn, nơi thành công đo bằng độ khan hiếm chứ không phải doanh số.

Trong khi Tesla chế tạo xe thể thao cho người lái như một di sản để lại, mắt Musk đã hướng về quỹ đạo Trái Đất thấp, nơi SpaceX dự định phóng các trung tâm dữ liệu quỹ đạo chạy năng lượng mặt trời để phục vụ tham vọng AI. Tesla đã chuyển sang AI và công nghệ tự hành, khiến chiếc xe hào quang dành cho người lái của chính mình trở nên lỗi thời trước cả khi ra mắt.

Lần cuối cùng một chiếc Tesla Roadster chiếm trọn trí tưởng tượng của thế giới là khi Musk phóng nó vào vũ trụ năm 2018. Chiếc xe ấy vẫn đang trôi hàng triệu dặm xa xôi với một phi hành gia giả "Starman" ngồi sau vô lăng.

Tám năm sau, Roadster thế hệ tiếp theo nhiều khả năng sẽ xuất hiện như một di vật bám đất, đánh dấu một tương lai Tesla đã bỏ lại phía sau.