Thế giới sắp nói lời tạm biệt với "giây nhuận"

Một thay đổi quan trọng sắp được áp dụng cho hệ thống đo thời gian toàn cầu, nhằm ngăn chặn nguy cơ sự cố hạ tầng tương tự như nỗi lo lỗi Y2K năm xưa. Cơ quan Cân đo Quốc tế (BIPM) vừa bỏ phiếu loại bỏ giây nhuận — phép điều chỉnh thời gian được thêm vào không thường xuyên để các chuẩn thời gian được theo dõi phản ánh đúng vòng quay thực tế (và không ổn định) của Trái Đất.

Trước đây, các thành viên BIPM đã đồng ý vào năm 2022 rằng sẽ ngừng sử dụng giây nhuận vào hoặc trước năm 2035. Tuy nhiên, kế hoạch này nay được đẩy nhanh để có hiệu lực vào ngày 20/5 năm sau, trùng với Ngày Đo lường Thế giới.

Lý do chưa từng có tiền lệ

Có một lý do chưa từng có khiến việc khai tử giây nhuận được đẩy nhanh: những thay đổi trong vòng quay của Trái Đất có thể sớm buộc các nhà đo thời gian phải trừ bớt thời gian thay vì cộng thêm, để giữ thời gian thiên văn khớp với thời gian nguyên tử.

Điều này chưa từng được thực hiện trước đây, và nhiều chuyên gia lo ngại rằng việc trừ thời gian có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hạ tầng trọng yếu phụ thuộc vào việc đồng bộ thời gian.

Minh họa về nguy cơ sự cố hạ tầng liên quan đến đo lường thời gian

Bài học từ những lần thêm giây nhuận

Nỗi lo này không phải vô căn cứ. Trong quá khứ, Foursquare, Reddit, LinkedIn, Yelp và nhiều nền tảng công nghệ khác từng gặp sự cố ngừng hoạt động khi giây nhuận được thêm vào.

Các ông lớn như Meta, Google, Microsoft và Amazon đều đã ủng hộ nỗ lực loại bỏ cơ chế này. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều hệ thống máy tính không được thiết kế để xử lý một giây bất thường xuất hiện trong chuỗi thời gian chuẩn, dẫn đến lỗi đồng bộ, sai lệch dữ liệu hoặc sập dịch vụ.

Việc trừ bớt thời gian chưa từng được thực hiện, và điều đó khiến giới kỹ thuật đặc biệt lo ngại về tác động lên hạ tầng công nghệ.

Chuyển sang "giờ nhuận"

Sau cuộc bỏ phiếu của BIPM, các nhà đo thời gian sẽ chuyển sang sử dụng "giờ nhuận" (leap hours). Cơ chế mới cho phép thời gian nguyên tử và thời gian thiên văn dần tách rời nhau cho đến khi cần thêm trọn một giờ.

Theo dự tính, phải mất khoảng 3.000 năm nữa con người mới cần đến lần điều chỉnh giờ nhuận đầu tiên. Điều này giúp giảm đáng kể tần suất can thiệp vào hệ thống thời gian, đồng nghĩa với việc hạn chế tối đa rủi ro cho hạ tầng công nghệ toàn cầu.

Với các hệ thống máy chủ, trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây đang vận hành xuyên suốt thế giới, việc loại bỏ giây nhuận được xem là bước đi hợp lý để đảm bảo sự ổn định lâu dài cho nền tảng số hiện đại.