Văn phòng Nội các Anh thiệt hại 7,8 triệu bảng vì hủy hệ thống tuyển dụng, đối mặt án phạt 8,9 triệu bảng do IR35

Văn phòng Nội các Anh vừa công bố báo cáo thường niên 2025-26 với hai khoản thất thoát đáng chú ý: 7,8 triệu bảng Anh do hủy bỏ chương trình hệ thống tuyển dụng tập trung, và khoản dự phòng lên tới hàng chục triệu bảng liên quan đến tranh chấp thuế IR35 với cơ quan thuế HMRC.

Chương trình tuyển dụng tập trung bị khai tử

Chương trình Civil Service Jobs Applicant Tracking System (ATS) — dự án xây dựng hệ thống tuyển dụng thống nhất, dùng chung giữa các bộ ngành của chính phủ Anh — đã chính thức bị dừng. Theo báo cáo thường niên, việc hủy bỏ này dẫn tới khoản "lỗ mang tính xây dựng" (constructive loss) trị giá 7,8 triệu bảng.

Lý do được đưa ra là để "phù hợp với Chiến lược Dịch vụ Dùng chung cho Chính phủ" (Shared Services for Government Strategy) — chiến lược do chính Văn phòng Thủ tướng quản lý, nhằm đưa các bộ ngành ở Whitehall về dùng chung một bộ ứng dụng doanh nghiệp dạng SaaS.

Báo cáo thừa nhận chương trình này thường xuyên gặp rủi ro do thiếu sự tham gia từ các cụm dịch vụ dùng chung. Giai đoạn 2023-2025, một số cụm đã lên tiếng lo ngại và cho biết họ muốn dùng chức năng ATS tích hợp sẵn trong hệ thống ERP của mình hơn là chuyển sang nền tảng trung tâm mới.

"Dù vậy, Văn phòng Nội các đã không đánh giá nhu cầu khởi động lại sớm như lẽ ra có thể, khiến việc cân nhắc các phương án thay thế gặp nhiều khó khăn. Chương trình ATS được khởi động lại vào tháng 10/2025," báo cáo cho biết.

Trước đó, vào tháng 3, báo cáo của Văn phòng Kiểm toán Quốc gia (NAO) đã chỉ ra ATS là ví dụ điển hình cho sự phụ thuộc lẫn nhau không được quản lý hiệu quả trong Chiến lược Dịch vụ Dùng chung. Thời điểm khởi động lại, Văn phòng Nội các ước tính tổng chi phí cho việc này rơi vào khoảng 26 đến 38 triệu bảng.

Án phạt IR35 treo lơ lửng

Song song với thất thoát từ dự án ATS, Văn phòng Nội các còn đối mặt với vấn đề thuế nghiêm trọng liên quan đến quy định IR35 — bộ luật về lao động ngoài biên chế, ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều nhà thầu công nghệ làm việc qua công ty riêng của họ.

Báo cáo ước tính nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội chưa thanh toán của cơ quan này, bao gồm cả lãi, lên tới 38,5 triệu bảng. Vào tháng 2/2026, cơ quan đã thanh toán 15 triệu bảng cho khoản dàn xếp, còn lại khoản dự phòng 23,5 triệu bảng tính đến cuối năm tài chính. Thỏa thuận cuối cùng vẫn đang trong quá trình đàm phán.

Đáng chú ý, HMRC còn có thể áp mức phạt lên tới 8,9 triệu bảng. Tuy nhiên, Văn phòng Nội các cho rằng khả năng phải trả khoản này là thấp, do hình phạt có thể được tạm hoãn nếu đáp ứng các điều kiện tuân thủ.

"Cơ quan đã xác định một nghĩa vụ tiềm tàng từ xa liên quan đến các hình phạt tài chính có thể có từ HMRC về việc tuân thủ IR35 trong quá khứ. Tháng 10/2025, HMRC kết luận rằng các quy trình trước đây của cơ quan là không đầy đủ và không có sự chăm sóc hợp lý, mức phạt có thể từ 15% đến 30% trên nghĩa vụ thuế ròng trước lãi," báo cáo nêu rõ.

Bài học cho doanh nghiệp thuê nhà thầu

Ông Dave Chaplin, CEO công ty tuân thủ thuế IR35 Shield, nhận định đánh giá của HMRC đặt ra câu hỏi nghiêm túc về việc tuân thủ ngay tại trung tâm bộ máy chính phủ.

"Bài học cho mọi tổ chức thuê nhà thầu là: tuyên bố đã chăm sóc hợp lý không giống với việc chứng minh được điều đó. Các quyết định về IR35 phải được hỗ trợ bởi quy trình vững chắc, thông tin chính xác và bằng chứng cho thấy quy định đã được áp dụng đúng. Làm sai có thể để lại hậu quả vượt xa hóa đơn thuế ban đầu," Chaplin nói.

Với các doanh nghiệp Việt Nam đang thuê nhà thầu công nghệ nước ngoài hoặc ký hợp đồng qua công ty riêng, câu chuyện này là lời cảnh báo về tầm quan trọng của việc lưu trữ bằng chứng tuân thủ thuế. Khi các cơ quan quản lý ngày càng siết chặt kiểm tra lao động ngoài biên chế, việc chỉ "khai báo đúng" là chưa đủ — cần có hồ sơ, quy trình và bằng chứng rõ ràng để chứng minh tính hợp lệ của từng hợp đồng.