Vệ tinh Nga áp sát vệ tinh viễn thám mà Ukraine sử dụng: Lần đầu ghi nhận cuộc "gặp gỡ" không được phép trên quỹ đạo

Công ty theo dõi quỹ đạo LeoLabs vừa công bố phát hiện một vệ tinh quân sự Nga đã thực hiện hàng loạt thao tác dịch chuyển có chủ đích để áp sát một vệ tinh viễn thám thương mại do Mỹ vận hành. Đây được xem là trường hợp đầu tiên được ghi nhận về một cuộc tiếp cận trái phép trên quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO).

Diễn biến cuộc tiếp cận

Theo LeoLabs, vệ tinh mang tên Kosmos 2612 của Nga đã "thực hiện một loạt thao tác có chủ đích nhằm hướng tới ICEYE-X36, một vệ tinh viễn thám thương mại do Mỹ vận hành". Vệ tinh này đã rút ngắn khoảng cách từ hàng trăm kilômét xuống mức "cực kỳ gần" so với ICEYE-X36.

Sau khi tiếp cận, Kosmos 2612 tiếp tục cơ động vòng quanh ICEYE-X36, lưu lại ở gần trong một thời gian dài rồi mới bắt đầu di chuyển ra xa. Toàn bộ quá trình này đều được LeoLabs theo dõi và ghi nhận qua dữ liệu radar quỹ đạo.

Bị theo dõi từ khi phóng

Các quan chức quân đội Mỹ và giới phân tích độc lập đã bám theo Kosmos 2612 kể từ khi vệ tinh này được phóng hồi tháng 4 bằng tên lửa Soyuz từ một sân bay vũ trụ ở miền bắc Nga.

Chỉ trong vòng vài tuần, giới quan sát nhận ra rằng ít nhất bốn trong số sáu vệ tinh của cùng lần phóng đó đang "bám đuôi" ICEYE-X36 sau khi điều chỉnh quỹ đạo để thẳng hàng với vệ tinh của ICEYE.

Đây là ví dụ đầu tiên được biết đến về một cuộc "hội ngộ" không được phép trên quỹ đạo Trái Đất thấp — theo LeoLabs.

Vì sao ICEYE-X36 là mục tiêu?

ICEYE là công ty vận hành chùm vệ tinh viễn thám radar khẩu độ tổng hợp (SAR) có trụ sở tại Phần Lan, với các vệ tinh được vận hành và khai thác vì lợi ích của phía Mỹ. Nhờ khả năng chụp ảnh xuyên mây và hoạt động cả ngày lẫn đêm, dữ liệu từ chùm vệ tinh này đóng vai trò quan trọng đối với nhiều mục đích, trong đó có giám sát tình hình chiến sự.

Việc một vệ tinh quân sự chủ động tiếp cận một vệ tinh thương mại như vậy đặt ra những lo ngại lớn về an ninh không gian và nguy cơ thu thập thông tin tình báo từ quỹ đạo.

Rủi ro và hệ lụy

Sự kiện này làm dấy lên nhiều vấn đề đáng quan ngại:

• Nguy cơ va chạm: Khoảng cách "cực kỳ gần" giữa hai vệ tinh tiềm ẩn rủi ro va chạm, có thể tạo ra mảnh vỡ và gây ảnh hưởng dây chuyền tới các vệ tinh khác.
• Thiếu khuôn khổ pháp lý: Hiện chưa có cơ chế quốc tế ràng buộc rõ ràng về khoảng cách an toàn giữa các vệ tinh trên quỹ đạo.
• Bài toán minh bạch: Các cuộc cơ động như vậy đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chia sẻ dữ liệu quỹ đạo giữa các quốc gia và nhà vận hành.

Đối với Việt Nam, sự kiện này là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc giám sát không gian và bảo vệ hạ tầng vệ tinh — lĩnh vực ngày càng đóng vai trò then chốt trong viễn thông, định vị và quan sát Trái Đất.