Vì sao các đợt thu hồi thực phẩm năm nay có vẻ "mất kiểm soát"?

Sự gia tăng nhận thức của công chúng đang khiến người tiêu dùng vừa lo lắng vừa mệt mỏi trước hàng loạt lệnh thu hồi thực phẩm trong năm 2026. Từ trứng nhiễm khuẩn, xà lách iceberg gây dịch cyclospora đến các loại quả mọng đông lạnh nhiễm E. coli, làn sóng thu hồi dường như chưa có dấu hiệu dừng lại.

Mặc dù số liệu thống kê cho thấy tổng số vụ thu hồi không cao hơn đáng kể so với các năm trước, nhưng quy mô của một số vụ việc lại đặc biệt lớn, phơi bày nhiều người tiêu dùng hơn bao giờ hết. Cùng với đó, việc cắt giảm nhân sự và ngân sách tại các cơ quan quản lý như FDA đang đặt ra câu hỏi về năng lực giám sát an toàn thực phẩm trong tương lai.

Hàng loạt vụ thu hồi lớn chỉ trong vài tháng

Chỉ vài tuần sau khi Taylor Farms thu hồi xà lách iceberg giữa lúc dịch cyclospora bùng phát, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) tiếp tục thu hồi hơn một triệu quả trứng có khả năng nhiễm khuẩn salmonella. Số trứng này từ công ty Midwest Poultry Services, được phân phối đến chuỗi siêu thị Kroger và các cửa hàng nhỏ hơn ở khu vực Nam và Tây Nam nước Mỹ.

Chưa dừng lại ở đó, Taylor Farms sau đó cũng phải gỡ bỏ hơn một chục sản phẩm chứa jalapeños — gồm guacamole, salsa, sốt taco — sau khi nhà cung cấp Coast Citrus Distributors thu hồi ớt tươi do nghi ngờ nhiễm salmonella. Cùng thời điểm, quả việt quất đông lạnh và hỗn hợp quả mọng bán tại chuỗi Publix tại nhiều bang bị thu hồi vì lo ngại nhiễm E. coli. Ngay cả thanh trái cây của hãng Outshine cũng bị gỡ khỏi kệ do nguy cơ nhiễm mảnh thủy tinh. Tổng cộng, các vụ thu hồi gần đây đã khiến hàng nghìn người (và cả một số chú chó) tại Mỹ bị ảnh hưởng.

Số vụ thu hồi có thực sự tăng?

Darin Detwiler, giáo sư danh dự tại Đại học Northeastern, cho biết dữ liệu từ FDA cho thấy "hoạt động thu hồi thực sự đã tăng lên", nhưng còn quá sớm để khẳng định số vụ năm nay sẽ vượt qua năm 2025.

"Đây là nơi mà sự mệt mỏi vì thu hồi có thể trở thành sự mệt mỏi vì niềm tin."

Tính đến ngày 31/7, Mỹ ghi nhận 122 vụ thu hồi thực phẩm và đồ uống, so với 135 vụ cùng kỳ năm 2025 và 146 vụ năm 2024. Edward Dudley, giáo sư khoa học thực phẩm tại Đại học Pennsylvania State, lý giải: "Mùa hè thường chứng kiến nhiều vụ bùng phát bệnh từ thực phẩm hơn các tháng khác. Truyền thông cũng tăng cường đưa tin về những sự kiện này, tốt cho nhận thức cộng đồng, nhưng không nhất thiết phản ánh sự gia tăng đáng lo ngại về rủi ro."

Tuy nhiên, một báo cáo từ Nhóm Nghiên cứu Lợi ích Công cộng Mỹ (PIRG) lại cho thấy số vụ bùng phát bệnh từ thực phẩm vẫn "tăng rất lớn". Detwiler nhận định: "Điều quan trọng là một số vụ thu hồi đơn lẻ lại ảnh hưởng đến lượng thực phẩm cực kỳ lớn. Một vài vụ lớn có thể khiến nhiều người tiêu dùng gặp rủi ro hơn hàng chục vụ nhỏ." Dịch cyclospora liên quan đến xà lách đã gây ra hơn 9.000 ca bệnh, có thể trở thành vụ bùng phát bệnh từ thực phẩm lớn thứ ba trong lịch sử ghi nhận.

Truyền thông và mạng xã hội khuếch đại cảm giác "mất kiểm soát"

Sự chú ý của giới truyền thông và các nhân vật có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội góp phần khiến công chúng cảm nhận tình hình nghiêm trọng hơn thực tế. Các bài đăng cảnh báo thu hồi lan truyền nhanh chóng nhờ thuật toán của các nền tảng mạng xã hội.

Detwiler cảnh báo: "Khi thông báo thu hồi trở thành tiếng ồn nền trong cuộc sống hàng ngày, mọi người có thể ngừng chú ý. Tệ hơn, họ có thể chấp nhận thu hồi và bùng phát dịch như một chi phí không thể tránh khỏi của hệ thống thực phẩm phức tạp."

Cắt giảm ngân sách làm suy yếu hệ thống giám sát

Các đợt cắt giảm chi tiêu liên bang của chính quyền Trump cũng gây khó khăn cho việc giám sát an toàn thực phẩm. Ngân sách của FDA giảm 271 triệu USD so với năm ngoái, cùng với việc cắt giảm hơn 4.300 nhân viên trong năm 2025 và 2026. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng cắt giảm hơn 2.800 việc làm. Văn phòng Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO) từng cảnh báo về tình trạng thiếu nhân sự trầm trọng của FDA khi số lượng kiểm tra an toàn bắt buộc ngày càng tăng.

Ngoài ra, CDC đã ngừng theo dõi một số mầm bệnh như cyclospora, listeria, shigella trong chương trình giám sát. FDA cũng trì hoãn thời hạn tuân thủ Quy tắc Truy xuất nguồn gốc (Traceability Rule) — quy định mới nhằm giúp dễ dàng truy vết và loại bỏ thực phẩm bị ô nhiễm — từ tháng 1/2026 xuống năm 2028.

Với ít nhân sự hơn và quy định lỏng hơn, việc phát hiện, theo dõi và ngăn chặn các vụ thu hồi trở nên khó khăn hơn. Detwiler nhấn mạnh giải pháp nằm ở việc "tăng cường phòng ngừa, truyền đạt rõ ràng khi xảy ra sự cố, giải thích nguyên nhân và củng cố các tổ chức chịu trách nhiệm phát hiện mối nguy, đồng thời chứng minh rằng bài học từ những thất bại trước thực sự được áp dụng".

Hình ảnh minh họa về kệ rau củ trong siêu thị tại Mỹ - nơi ghi nhận nhiều vụ thu hồi thực phẩm trong năm 2026