Vì sao các ông lớn công nghệ liên tục chia sẻ 'tuyên ngôn' về AI?

Tuần qua, CEO Meta Mark Zuckerberg đã xuất bản một bức thư ngỏ dài 6.500 chữ với tựa đề "The Future is for Everyone" (Tương lai dành cho tất cả mọi người). Đây là ví dụ mới nhất về việc các nhà lãnh đạo công nghệ đăng đàn để khẳng định AI là "công nghệ quan trọng nhất trong lịch sử", bên cạnh những bài viết tương tự từ Sam Altman (OpenAI) hay Dario Amodei (Anthropic). Tuy nhiên, các tuyên ngôn này đang vấp phải nhiều hoài nghi, khi công chúng lo ngại về tác động của AI đến việc làm và an toàn xã hội.

Mark Zuckerberg là ông lớn công nghệ mới nhất công bố tầm nhìn về AI trong một bài viết dài

Theo phóng viên công nghệ Lily Jamali của BBC, trong bức thư ngỏ, Zuckerberg bày tỏ sự ngạc nhiên trước "lời lẽ đầy bi quan" trong các cuộc thảo luận về AI hiện tại. Ông viết: "Tôi không hiểu vì sao những người tin rằng AI sẽ loại bỏ hầu hết việc làm và sự liên quan của nhân loại lại vội vàng xây dựng tương lai đó."

Điều trớ trêu là tuyên bố mang tính lạc quan này được đưa ra trong bối cảnh chính Meta đã cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu (khoảng 8.000 việc làm) để tái cơ cấu tập trung vào AI. Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo AI có thể ảnh hưởng đến gần 40% số việc làm trên toàn cầu và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng tài chính.

Xu hướng "tuyên ngôn" bắt nguồn từ đâu?

Xu hướng này được cho là bắt đầu với bài viết dài 5.000 chữ "The Techno-Optimist Manifesto" (Tuyên ngôn của người kỹ trị lạc quan) của Marc Andreessen, đồng sáng lập Netscape, vào năm 2023. Ông lập luận rằng đổi mới sáng tạo là cách giải quyết mọi vấn đề của cuộc sống: "Chúng tôi tin rằng tăng trưởng là tiến bộ – dẫn đến sức sống, sự mở rộng của tri thức và hạnh phúc cao hơn."

Nối tiếp Andreessen, năm 2024 chứng kiến hai tuyên ngôn nổi bật:

• Sam Altman với "The Intelligence Age", một tuyên ngôn đầy lạc quan về tiềm năng của AI trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của nhân loại.
• Dario Amodei với "Machines of Loving Grace", nhấn mạnh tiềm năng AI trong việc biến đổi mọi thứ từ y tế đến chính trị, đồng thời khẳng định ông không muốn bị coi là một "người bi quan" (doomer).

"Tôi nghĩ họ đều cảm thấy đây là một thời khắc quan trọng đến mức họ có trách nhiệm phải làm mọi thứ có thể để định hình hướng đi của công nghệ này." – Noah Smith, nhà kinh tế học kiêm blogger công nghệ.

Ẩn sau những lời lẽ hoa mỹ là gì?

Các chuyên gia cho rằng những tuyên ngôn này không chỉ đơn thuần là chia sẻ tầm nhìn, mà còn là chiến lược định vị bản thân và công ty trong "thị trường ý tưởng". Giáo sư kinh doanh Rob Lalka tại Đại học Tulane nhận xét: "Đó là cách để cho thấy bạn thông minh đến mức nào." Các CEO đã dùng blog doanh nghiệp từ lâu để "trình bày ý tưởng với vai trò như một nhà triết học doanh nhân".

Đáng chú ý, tuyên ngôn mới nhất của Zuckerberg công bố kế hoạch chia sẻ các công cụ AI một cách cởi mở hơn. Quyết định này mang trọng lượng đáng kể, đặc biệt khi các mô hình AI mạnh nhất gần đây bị phát hiện có khả năng "vượt rào" tấn công các trang web. Câu hỏi được đặt ra: "Liệu chúng ta có nên mở mã nguồn một thứ có khả năng hủy diệt nhân loại không?" – Noah Smith đặt câu hỏi.

Hình minh họa về vai trò của các mô hình AI mã nguồn mở

Sự quan tâm đến các tuyên ngôn này tăng cao trong bối cảnh thị trường AI mã nguồn mở đang bị thống trị bởi các mô hình Trung Quốc như Qwen, DeepSeek và GLM. Trong khi đó, phía Tây có gia đình mô hình Gemma của Google, Llama của Meta và các công cụ từ Mistral AI.

Liệu những lời lẽ lạc quan có đến được với công chúng?

Mặc dù các nhà báo và học giả công nghệ có thể nghiền ngẫm những tuyên ngôn này để tìm kiếm ý nghĩa, nhưng chúng dường như không thực sự tạo được tiếng vang với công chúng. Giáo sư Lalka nhận định: "Họ đang cố gắng lập luận rằng những mặt tích cực sẽ vượt xa những tiêu cực mà công chúng đang phản đối. Nhưng tôi nghĩ nhiều lý do cho sự lạc quan vẫn còn đang ở phía trước."

Tại Việt Nam, những tranh luận về tác động của AI đến thị trường lao động cũng ngày càng nóng, đặc biệt khi các doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI vào nhiều ngành nghề. Việc theo dõi các tuyên ngôn từ các CEO công nghệ toàn cầu có thể giúp người đọc hiểu rõ hơn về định hướng phát triển AI và những hệ lụy tiềm ẩn, từ đó có sự chuẩn bị phù hợp cho tương lai.

Các mô hình AI mã nguồn mở từ Google và Meta đang cạnh tranh gay gắt