Xe tự lái tại Anh: Những câu hỏi hóc búa chưa có lời đáp

Viện Nghiên cứu Giao thông Không người lái (IfDT) vừa lên tiếng cảnh báo nước Anh cần trả lời những câu hỏi nghiêm túc trước khi tiến xa hơn với xe tự lái. Những lo ngại không chỉ dừng ở khả năng của phần mềm, mà mở rộng sang việc làm, chủ quyền công nghệ và khả năng chống chịu quốc gia.

Vấn đề không chỉ nằm ở phần mềm

Trong khi các hãng robotaxi tiếp tục thử nghiệm tại London, nhóm nghiên cứu độc lập này cho rằng câu hỏi đầu tiên cần được giải đáp là về chủ quyền công nghệ.

"Liệu nước Anh có trở nên phụ thuộc vào các dịch vụ xe tự lái cho bất kỳ hoạt động thiết yếu nào không, và những phương án dự phòng nào sẽ tồn tại nếu một nhà cung cấp gặp sự cố hoặc rút lui?"

Câu hỏi thứ hai liên quan trực tiếp đến tác động tới việc làm. IfDT đặt vấn đề rằng nghề lái xe chuyên nghiệp đã trở thành một phần trong "lưới an toàn" việc làm của nước Anh và cần được tái tạo như thế nào nếu nhu cầu về tài xế giảm mạnh.

Mục tiêu của IfDT — một tổ chức nghiên cứu độc lập tập trung vào hệ quả của xe tự lái — là mở rộng góc nhìn ra ngoài câu hỏi đơn giản liệu phần mềm có đủ sức điều hướng những con phố quanh co và ngõ hẹp của London hay không.

Dựa trên đối thoại với nhiều bên liên quan

Nghiên cứu của tổ chức này được xây dựng từ quá trình làm việc với các nhà vận hành đang nỗ lực đưa xe tự lái đến London và các cơ quan quản lý phụ trách chính sách. Ngoài ra, họ đã thực hiện hơn 30 cuộc trao đổi với hội đồng địa phương, nhà vận hành, doanh nghiệp, công đoàn, tổ chức từ thiện, công ty bảo hiểm, luật sư và trường đại học.

James Hutt, đồng sáng lập IfDT, chia sẻ:

"Điều khiến chúng tôi ấn tượng nhất trong các cuộc phỏng vấn là phạm vi ảnh hưởng rộng đến mức nào: nó chạm tới việc làm, dịch vụ công, môi trường xây dựng và khả năng chống chịu quốc gia. Những người hiểu rõ nhất về các lĩnh vực này hiếm khi được tham gia vào cuộc thảo luận về xe tự lái".

Theo ông Hutt, bước tiếp theo là kết nối nguồn tài trợ và các nhà nghiên cứu với doanh nghiệp và cơ quan công quyền đang cần lời đáp. Ông kêu gọi những ai có thể tài trợ nghiên cứu hoặc cung cấp địa điểm thử nghiệm hãy liên hệ với tổ chức.

Bối cảnh tại London và Vương quốc Anh

Hồi tháng 8, Transport for London (TfL) đã cấp giấy phép cho thuê tư nhân cho các nhà vận hành xe tự lái với điều kiện phải có tài xế người thật trong suốt hành trình. Kể từ đó, Wayve và Uber đã triển khai dịch vụ xe tự lái tại thủ đô nước Anh, với 15 chiếc Ford Mustang chạy điện được trang bị AI Driver của Wayve, sẵn sàng đón khách cùng một tài xế an toàn trên xe.

Công ty Wayve của Anh cũng đã trình diễn một chiếc Nissan LEAF sử dụng Wayve AI Driver trên nền tảng NVIDIA DRIVE Hyperion, với thiết bị tự lái được tích hợp sâu hơn vào thiết kế xe.

Theo IfDT, Waymo và Baidu cũng đang chuẩn bị dịch vụ cho London, trong khi Uber, Pony.ai và Verne đã bắt đầu thử nghiệm tại Manchester.

Danh sách câu hỏi còn bỏ ngỏ

Tổ chức nghiên cứu nhấn mạnh rằng giới chức Anh vẫn cần trả lời một loạt câu hỏi để định hình kế hoạch hạ tầng dài hạn cho từng địa phương và chuẩn bị cho tác động của AI tới thị trường lao động.

Đáng chú ý, câu hỏi về ai là người chịu trách nhiệm vẫn chưa có lời đáp. IfDT đặt vấn đề:

"Đâu là những cơ quan công quyền chủ chốt cần sớm lường trước tác động của xe tự lái tới công việc của chính họ, và ai trong những tổ chức đó nên dẫn dắt phản ứng?"

Những câu hỏi này cho thấy hành trình đưa xe tự lái vào đời sống đô thị tại Anh không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là câu chuyện về xã hội, việc làm và an ninh công nghệ — những khía cạnh mà các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam cũng có thể tham khảo khi nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ giao thông tự hành trong tương lai.