AI cần đạt doanh thu 6.000 tỷ USD mỗi năm để biện minh cho cơn bùng nổ trung tâm dữ liệu

Ngành trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ phải đạt mức doanh thu thường niên 6.000 tỷ USD vào năm 2031 thì mới có thể biện minh cho lượng vốn khổng lồ đang được rót vào các trung tâm dữ liệu. Đây là kết luận trong báo cáo mới nhất của hãng tư vấn Bain & Company, đồng thời cho thấy áp lực rất lớn đang đặt lên vai toàn bộ hệ sinh thái AI toàn cầu.

Theo Bain, để đạt được cột mốc trên, ngành AI buộc phải sáng tạo với những đề xuất giá trị hoàn toàn mới. Doanh thu từ việc phát triển sản phẩm mới được dự báo sẽ trở thành nguồn đóng góp lớn nhất, ước tính khoảng 4.200 tỷ USD trong vòng nửa thập kỷ tới. Phân khúc này bao gồm các đổi mới trong tìm kiếm, quảng cáo, hệ thống tự hành và AI vật lý (physical AI).

Bên cạnh đó, mảng năng suất doanh nghiệp sẽ cần thêm 1.000 đến 1.400 tỷ USD doanh thu để hỗ trợ các cải thiện trong phát triển phần mềm, bán hàng, tiếp thị, chăm sóc khách hàng và vận hành công nghệ thông tin. Các dịch vụ hướng tới người tiêu dùng, bao gồm thuê bao và quảng cáo, được dự báo đóng góp khoảng 200 đến 400 tỷ USD.

Theo Bain, "tốc độ hấp thụ" – tức tốc độ mà doanh nghiệp có thể đưa AI vào vận hành thực tế – đã trở thành "biến số cạnh tranh mới". Các phòng thí nghiệm AI hàng đầu hiện đang đầu tư tới hơn 9,75 tỷ USD vào việc xây dựng các mô hình kỹ thuật nhằm giúp doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ nhanh hơn.

"Cuộc tranh luận hiện nay đang bị ám ảnh bởi năng suất nhân viên. Nhưng kinh tế của hạ tầng AI đòi hỏi hàng nghìn tỷ USD doanh thu mới, vượt xa những lợi ích từ năng suất. Điều ngành này cần là một làn sóng đổi mới sẽ lấn át cả những gì di động và điện toán đám mây từng mở ra", ông David Crawford, Chủ tịch mảng công nghệ toàn cầu của Bain và là tác giả chính của báo cáo, nhận định.

Trung tâm dữ liệu AI đang tiêu tốn lượng vốn khổng lồ

Bài toán biện minh cho các trung tâm dữ liệu

Bain dự báo chi tiêu thường niên cho hạ tầng AI có thể chạm mức 1.500 tỷ USD vào năm 2031. Khoản chi này bao gồm cơ sở vật chất mới, nâng cao năng lực xử lý và nâng cấp cơ sở hạ tầng GPU, bộ nhớ cùng thiết bị mạng hiện hữu.

Nếu chi phí đầu tư tài sản cố định đó chiếm khoảng một phần tư doanh thu của ngành – được Bain đánh giá là "tỷ lệ tham vọng nhưng hợp lý dựa trên xu hướng của các nhà cung cấp đám mây" – thì để duy trì mức đầu tư này, thị trường AI sẽ cần tiệm cận mốc 6.000 tỷ USD mỗi năm.

Báo cáo nhận xét: "Tốc độ và quy mô chưa từng có của quá trình xây dựng hạ tầng AI, với hàng tỷ USD chảy vào chip, trung tâm dữ liệu, mạng lưới và hệ thống điện, đã khiến dư luận tập trung vào thách thức xây dựng năng lực. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn có thể là liệu có thể tạo ra đủ giá trị kinh tế để biện minh cho nó hay không".

Bain cho biết quy mô và chi phí của các trung tâm dữ liệu AI đang tăng tốc liên tục, với chu kỳ tăng gấp đôi khoảng 12 đến 16 tháng một lần. Ví dụ, trung tâm dữ liệu Prometheus của Meta tại bang Ohio hiện có công suất 600 MW với chi phí ước tính 24 tỷ USD trong năm 2025. Con số này được dự báo sẽ vọt lên tới 2 GW và 80 tỷ USD vào năm 2027.

Đến năm 2029, công suất của Prometheus được kỳ vọng đạt 5 GW với chi phí lên tới 175 tỷ USD, và đến năm 2030 sẽ bùng nổ lên 9 GW với 200 tỷ USD, theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu Epoch AI có trụ sở tại San Francisco.

Những rào cản cần vượt qua

Khi ngày càng nhiều trung tâm dữ liệu được xây dựng, chúng cũng phải đối mặt với hàng loạt thách thức. Trong đó có việc bổ sung năng lực lưới điện để cấp nguồn, đảm bảo nguồn cung GPU và các linh kiện hạ tầng khác, thu hút lực lượng lao động có tay nghề và giữ chân họ "ở mức cao hơn nhiều so với tỷ lệ lịch sử". Ngoài ra còn là các vấn đề về dư luận và quy định, chẳng hạn phản ứng trước việc tiêu thụ tài nguyên quá mức và ô nhiễm tiếng ồn.

Hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu đang trở thành trọng tâm chiến lược quốc gia

Ở chiều ngược lại, nhiều chính phủ đang hỗ trợ đà tăng trưởng của ngành AI và trung tâm dữ liệu, bao gồm UAE, Saudi Arabia, EU, Hàn Quốc và Mỹ. Bain nhấn mạnh rằng các trung tâm dữ liệu nay đã trở thành trung tâm của đổi mới công nghệ, tăng trưởng kinh tế và chủ quyền quốc gia.

Báo cáo kết luận: "Nhu cầu vốn cho hạ tầng dữ liệu sẽ vẫn ở mức cao… những điểm nghẽn về điện năng, chất bán dẫn và các yếu tố đầu vào khác cũng kéo theo nhu cầu vốn lớn, mở ra thêm điểm gia nhập cho nhà đầu tư. Và khi hạ tầng chủ quyền trở thành một phần quan trọng hơn trong các chiến lược quốc gia, các quan hệ đối tác vừa là cách để tham gia, vừa là cách để đa dạng hóa địa lý".

Ý nghĩa với Việt Nam

Với Việt Nam, bức tranh trên mang lại cả cơ hội lẫn thách thức. Việt Nam đang nằm trong nhóm thị trường được các ông lớn công nghệ chú ý khi tìm kiếm địa điểm đặt hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu trong khu vực. Tuy nhiên, bài toán nguồn điện ổn định, nguồn nhân lực chất lượng cao và khung pháp lý cho hạ tầng số sẽ là những yếu tố quyết định để thu hút dòng vốn đầu tư.

Việc các trung tâm dữ liệu toàn cầu tăng trưởng gấp đôi về quy mô chỉ sau hơn một năm cũng đặt ra câu hỏi dài hạn về tính bền vững của mô hình đầu tư. Nếu làn sóng đổi mới ứng dụng AI không diễn ra đủ nhanh để tạo ra giá trị kinh tế tương xứng, nguy cơ dư thừa hạ tầng và bong bóng đầu tư là hoàn toàn có thể xảy ra.