Bồi thẩm đoàn New Mexico phán quyết Facebook lừa dối người dùng trong vụ Cambridge Analytica

Bồi thẩm đoàn tại bang New Mexico (Mỹ) vừa đưa ra phán quyết rằng Facebook phải chịu trách nhiệm về hành vi lừa dối người dùng liên quan đến các cam kết bảo vệ quyền riêng tư trên nền tảng mạng xã hội này. Đây là một trong những diễn biến pháp lý quan trọng nhất kể từ sau vụ bê bối Cambridge Analytica từng làm rúng động toàn cầu.

Minh họa logo Facebook trên màn hình điện thoại

Diễn biến chính của vụ kiện

Phiên tòa kéo dài hai tuần tại Santa Fe tập trung vào cáo buộc Facebook đã đánh lừa người dùng về một vụ rò rỉ dữ liệu. Cụ thể, một trắc nghiệm tính cách của bên thứ ba đã thu thập dữ liệu từ khoảng 87 triệu hồ sơ cá nhân và bán lại cho một công ty tư vấn chính trị là Cambridge Analytica để tạo quảng cáo nhắm mục tiêu. Công ty này – nay đã giải thể – từng có khách hàng là chiến dịch tranh cử năm 2016 của Tổng thống Trump.

Bồi thẩm đoàn đã đứng về phía cơ quan công tố, xác định rằng việc Facebook không bảo vệ dữ liệu người dùng đã ảnh hưởng tới toàn bộ dân số hơn 2 triệu người của bang New Mexico.

"Trong nhiều năm, Facebook đã hành xử như thể những quy tắc áp dụng cho tất cả mọi người không áp dụng cho họ. Hôm nay, một bồi thẩm đoàn gồm những người dân New Mexico đã nói điều ngược lại", Tổng chưởng lý bang New Mexico, ông Raúl Torrez, phát biểu.

Ông Torrez gọi đây là "phán quyết mang tính lịch sử", không chỉ đối với New Mexico mà còn với mọi bang đang đấu tranh để buộc các công ty công nghệ lớn phải chịu trách nhiệm.

Mức phạt và cáo buộc bổ sung

Hiện mức phạt cụ thể sẽ do thẩm phán quyết định. Các luật sư đại diện bang đang yêu cầu mức phạt tối đa 5.000 USD cho mỗi hành vi vi phạm, con số có thể lên tới hàng tỷ USD dựa trên số lượng người dùng bị ảnh hưởng.

Bồi thẩm đoàn cũng kết luận Facebook đã gây hiểu lầm cho công chúng về các cuộc điều tra nhằm vào những đơn vị môi giới dữ liệu sau bê bối Cambridge Analytica, qua đó xác định công ty phải chịu trách nhiệm cho hơn 2 triệu vi phạm.

Phía Meta phản hồi ra sao?

Trong phần tranh luận kết thúc, luật sư của Facebook cho rằng bằng chứng mà bang đưa ra đã lỗi thời, và dù có tới năm năm để thu thập tài liệu, New Mexico vẫn không tìm được thêm trường hợp rò rỉ dữ liệu nào khác ngoài một vụ.

Người phát ngôn của Meta nói với CBS News rằng công ty không đồng tình với phán quyết của bồi thẩm đoàn và sẽ tiếp tục bảo vệ quan điểm của mình trước "những nỗ lực bóp méo hồ sơ của chúng tôi". Meta cũng nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến quyền tự do ngôn luận đóng vai trò "rất nổi bật" trong vụ án này.

"Chúng tôi có quyền theo Tu chính án thứ nhất trong việc quản lý các nền tảng theo cách mà chúng tôi cho là phục vụ tốt nhất lợi ích cộng đồng", người phát ngôn của Meta nói. "Điều này có nghĩa là ưu tiên tự do ngôn luận, bảo vệ thông tin người dùng và trao cho họ quyền kiểm soát dữ liệu của mình".

Bối cảnh pháp lý rộng hơn

Hồi tháng 8, Meta đã đồng ý chi tối đa 18 tỷ USD để dàn xếp vụ kiện liên bang về các vấn đề an toàn cho trẻ em. Đáng chú ý, nằm sâu trong thỏa thuận dàn xếp dài 130 trang là điều khoản miễn trừ trách nhiệm trong tương lai cho Meta liên quan đến vụ rò rỉ quyền riêng tư Cambridge Analytica – khiến New Mexico trở thành bang duy nhất theo đuổi vụ kiện này. Florida là bang duy nhất còn lại không ký thỏa thuận, với lý do thỏa thuận chưa đủ cứng rắn với Meta.

Cũng trong năm nay, New Mexico đã giành được các phán quyết tổng cộng 942 triệu USD từ Meta trong một phiên tòa hai giai đoạn về các biện pháp bảo vệ an toàn cho người chưa thành niên. Ngoài ra, tòa án còn buộc Meta triển khai các biện pháp bảo vệ mới, bao gồm công nghệ xác minh độ tuổi và giới hạn thời gian sử dụng trên các nền tảng của mình.

"Hãy để đây là lời cảnh báo cho mọi công ty công nghệ đang kinh doanh tại bang của chúng ta", ông Torrez nói. "Nếu các bạn nói dối người dân New Mexico về cách sử dụng dữ liệu của họ, chúng tôi sẽ phát hiện ra và buộc các bạn phải chịu trách nhiệm".

Ý nghĩa với người dùng và doanh nghiệp công nghệ

Phán quyết này được xem là một cột mốc trong làn sóng siết chặt quản lý các nền tảng công nghệ lớn, đặc biệt ở Mỹ – nơi mà trước đây các vụ kiện về quyền riêng tư thường gặp nhiều rào cản pháp lý. Đối với người dùng Việt Nam và khu vực, đây cũng là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc kiểm soát dữ liệu cá nhân khi sử dụng các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới.

Việc một bang có dân số chỉ hơn 2 triệu người có thể theo đuổi vụ kiện đến cùng cho thấy các cơ quan quản lý địa phương đang ngày càng cứng rắn hơn với Big Tech. Với các doanh nghiệp công nghệ, bài học rút ra là tính minh bạch trong cách xử lý dữ liệu người dùng không còn là vấn đề "thiện chí" mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý có thể dẫn tới những khoản phạt khổng lồ.