Meta bị phạt 25 tỷ USD vì đánh lừa người dùng về quyền riêng tư trên Facebook

Meta vừa hứng chịu một đòn pháp lý nặng nề tại Mỹ khi tòa án bang New Mexico ra lệnh buộc công ty mẹ của Facebook nộp phạt dân sự 25 tỷ USD. Phán quyết được đưa ra sau khi bồi thẩm đoàn kết luận nền tảng mạng xã hội này đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang tới 43.899.725 lần, chủ yếu xoay quanh cách công ty mô tả và xử lý dữ liệu cá nhân của người dùng.

Xuất phát từ vụ bê bối Cambridge Analytica

Vụ việc bắt nguồn từ những hành vi của Facebook quanh bê bối Cambridge Analytica — sự kiện từng gây chấn động dư luận quốc tế về việc dữ liệu cá nhân thu thập qua nền tảng bị khai thác sai mục đích.

Tuy nhiên, phạm vi vụ kiện của New Mexico không dừng ở bản thân bê bối này. Cơ quan chức năng bang còn chất vấn cách Facebook tuyên bố với người dùng về chính sách dữ liệu của mình, cũng như những nỗ lực xử lý thông tin sai lệch và nội dung thù địch trên nền tảng.

Trong giai đoạn đầu của phiên tòa, bồi thẩm đoàn xác định Facebook đã vi phạm Đạo luật Thực hành Không công bằng (Unfair Practices Act) của New Mexico gần 44 triệu lần. Các vi phạm liên quan đến những tuyên bố và thực tiễn của công ty về quyền riêng tư người dùng, việc bên thứ ba tiếp cận dữ liệu cá nhân, và cách nền tảng xử lý nội dung độc hại.

Sau khi bồi thẩm đoàn xác lập trách nhiệm pháp lý, tòa án mới đưa ra lệnh phạt xác định hệ quả tài chính — con số 25 tỷ USD.

Một trong những khoản phạt lớn nhất lịch sử Mỹ

Theo Tổng chưởng lý bang New Mexico Raúl Torrez, đây là một trong những khoản phạt tài chính lớn nhất từng được áp lên một doanh nghiệp trong lịch sử nước Mỹ.

"Đây là một ngày mang tính lịch sử đối với New Mexico và người tiêu dùng trên khắp đất nước. Quá lâu rồi, các công ty công nghệ hùng mạnh vẫn hành xử như thể quy mô và tầm ảnh hưởng của họ đặt họ ngoài vòng pháp luật."

Ông Torrez nhấn mạnh rằng bang đã đối đầu với một trong những công ty lớn nhất thế giới vì người dân New Mexico xứng đáng được đối xử trung thực, được bảo vệ thông tin cá nhân và được hưởng sự minh bạch.

New Mexico chọn theo đuổi vụ kiện riêng

Một điểm đáng chú ý là New Mexico đã theo đuổi vụ kiện một cách độc lập, thay vì tham gia vào thỏa thuận dàn xếp đa bang để giải quyết các yêu cầu của mình. Quyết định này đảm bảo các cáo buộc của bang được kiểm chứng trước tòa và Facebook phải chịu trách nhiệm theo đúng luật pháp của New Mexico.

Quy mô của phán quyết cho thấy vai trò của các đạo luật bảo vệ người tiêu dùng cấp bang như một công cụ hữu hiệu để buộc các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm.

"Vụ án này chưa bao giờ chỉ nói về một công ty hay một bê bối. Vấn đề là liệu các tập đoàn có thể đánh lừa người tiêu dùng về những gì xảy ra với dữ liệu cá nhân của họ mà không phải chịu hậu quả đáng kể hay không."

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Dù phán quyết được đưa ra tại Mỹ, câu chuyện này có ý nghĩa trực tiếp với hàng chục triệu người dùng Facebook tại Việt Nam. Việc các cơ quan quản lý ngày càng siết chặt trách nhiệm của những nền tảng lớn trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân phản ánh xu hướng chung trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng đang được đẩy mạnh với Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ giữa năm 2023. Những vụ việc như của Meta tại Mỹ là lời nhắc nhở rằng việc minh bạch trong thu thập và sử dụng dữ liệu không còn là vấn đề tự nguyện, mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý có chế tài.

• Người dùng nên chủ động rà soát quyền riêng tư và các ứng dụng bên thứ ba đang được cấp quyền truy cập tài khoản.
• Doanh nghiệp khai thác dữ liệu cần đảm bảo mô tả chính xác cách họ thu thập và xử lý thông tin người dùng.
• Cơ quan quản lý có thêm tiền lệ để tham chiếu khi xử lý các vi phạm về dữ liệu.

Bước tiếp theo

Với tư cách là công ty mẹ, Meta dự kiến sẽ kháng cáo phán quyết này — và số tiền 25 tỷ USD có thể còn thay đổi qua các cấp xét xử. Dẫu vậy, vụ việc đã đánh dấu một cột mốc quan trọng: các công ty công nghệ lớn không còn đứng ngoài vòng pháp luật khi nói đến trách nhiệm với dữ liệu người dùng.

Sở Tư pháp New Mexico khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi trách nhiệm pháp lý khi các doanh nghiệp có hành vi kinh doanh gây nhầm lẫn hoặc trái pháp luật, đồng thời nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của các tổng chưởng lý bang trong việc thực thi luật bảo vệ người tiêu dùng trong nền kinh tế số.