Meta bị tòa án New Mexico phạt 25 tỷ USD trong vụ bê bối Cambridge Analytica

Meta vừa bị một tòa án tại bang New Mexico (Mỹ) ra phán quyết buộc phải nộp phạt 25 tỷ USD trong một vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu, bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica xảy ra gần một thập kỷ trước. Thông tin được công bố trong một hồ sơ tòa án vào thứ Tư tuần này.

Tòa án New Mexico ra phán quyết phạt Meta 25 tỷ USD

Bối cảnh phán quyết

Trước đó vào tháng 9, một bồi thẩm đoàn tại tòa án Santa Fe đã kết luận Meta phải chịu trách nhiệm về việc đánh lừa người dân bang này trong cách công ty bảo vệ, thu thập dữ liệu người dùng và ngăn chặn thông tin độc hại lan truyền trên các nền tảng của mình.

Bồi thẩm đoàn xác định Meta đã thực hiện hơn 43 triệu hành vi vi phạm Luật Thực hành Không công bằng của bang, với mỗi vi phạm có thể bị xử phạt dân sự lên tới 5.000 USD. Tuy nhiên, mức phạt cuối cùng do thẩm phán quyết định.

Theo hồ sơ công bố hôm thứ Tư, bang New Mexico ban đầu được trao khoản tiền phạt lên tới 219,5 tỷ USD, nhưng con số này sau đó được giảm xuống còn 25 tỷ USD.

Lý do đưa ra mức phạt cao nhất

Thẩm phán Francis Mathew của tòa án quận New Mexico giải thích rằng mức phạt cao nhất được phép theo luật là hoàn toàn phù hợp với tính chất nghiêm trọng của vụ việc.

"Số lượng vi phạm cố ý bất thường mà bồi thẩm đoàn phát hiện, thời gian và sự lặp lại của hành vi, phạm vi các đối tượng bị ảnh hưởng, sự tham gia của lãnh đạo cấp cao Facebook, quy mô khán giả mà New Mexico tiếp cận, cùng tính chất cố ý và có hệ thống rõ ràng trong những tuyên bố sai lệch lặp đi lặp lại của Facebook... đã ủng hộ mức phạt cao nhất theo Luật Thực hành Không công bằng của New Mexico", thẩm phán Mathew viết trong hồ sơ.

Ông cũng cho biết khoản phạt sẽ chịu lãi suất 15% mỗi năm cho đến khi được thanh toán đầy đủ.

Meta không thực hiện điều tra như đã cam kết

Theo hồ sơ của tòa, sau khi bê bối Cambridge Analytica nổ ra, Facebook đã không tiến hành cuộc điều tra toàn diện như công ty từng hứa hẹn. Thẩm phán Mathew chỉ ra nhiều yếu tố dẫn đến việc này, gồm áp lực từ các lãnh đạo cấp cao nhằm cắt giảm chi phí, thiếu nguồn lực thực thi, phương pháp điều tra chưa đầy đủ, và mong muốn không tạo tiền lệ cho các cuộc điều tra trong tương lai.

Ông mô tả cuộc kiểm tra nội bộ của Facebook là "cố ý không hiệu quả".

Những vụ kiện liên quan

Vụ bê bối Cambridge Analytica nổ ra vào năm 2018, khi công ty tư vấn chính trị Cambridge Analytica bị cáo buộc truy cập trái phép thông tin của 87 triệu người dùng. Sự việc đã làm rúng động công ty do Mark Zuckerberg lãnh đạo trước khi đổi tên thành Meta, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về cách Facebook xử lý dữ liệu.

Năm 2022, Meta từng đồng ý trả 725 triệu USD để dàn xếp một vụ kiện tập thể cũng bắt nguồn từ bê bối này.

Biểu tượng Meta

Công ty cũng đã giải quyết nhiều vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu khác nhau trên khắp nước Mỹ trong một thỏa thuận chung trị giá gần 17 tỷ USD với liên minh các tổng chưởng lý bang, trong một vụ án liên bang riêng biệt liên quan đến an toàn trẻ em và sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, vì New Mexico không tham gia thỏa thuận này, vụ kiện về quyền riêng tư dữ liệu của bang vẫn tiếp tục ra tòa vào tháng 9 vừa qua.

Trước đó, vào tháng 3, một bồi thẩm đoàn cũng từng kết luận Meta phải trả 375 triệu USD vì vi phạm luật thực hành không công bằng của bang trong một vụ án liên quan đến an toàn trẻ em. Sau đó, một thẩm phán đã yêu cầu Meta nộp 567 triệu USD vào quỹ khắc phục hậu quả trong giai đoạn hai của vụ án.

Meta cho biết công ty không đồng ý với phán quyết của New Mexico và dự định kháng cáo.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Vụ việc là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của quyền riêng tư dữ liệu trong thời đại số. Với hàng chục triệu người dùng Facebook, Messenger và Instagram tại Việt Nam, cách các nền tảng lớn thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân luôn là vấn đề đáng quan tâm.

Người dùng nên chủ động kiểm tra lại các cài đặt quyền riêng tư, hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm và cảnh giác với các ứng dụng bên thứ ba yêu cầu truy cập dữ liệu tài khoản. Về phía cơ quan quản lý, vụ việc tại Mỹ cũng là kinh nghiệm tham khảo khi Việt Nam đang hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặc biệt là Nghị định 13/2023/NĐ-CP.