Meta bị phạt 25 tỷ USD sau khi New Mexico từ chối gia nhập thỏa thuận đa bang

Meta vừa hứng chịu khoản phạt 25 tỷ USD từ bang New Mexico, sau khi bồi thẩm đoàn kết luận công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp vi phạm gần 44 triệu lần luật bảo vệ người tiêu dùng của bang này.

Đây là mức phạt lớn nhất từng được áp lên Meta. Đáng chú ý, con số này xuất hiện sau khi Tổng chưởng lý New Mexico Raúl Torrez quyết định không tham gia thỏa thuận 18 tỷ USD mà Meta đã đạt được hồi đầu năm với tổng chưởng lý của gần như toàn bộ các bang còn lại.

Vì sao mức phạt lại lớn đến vậy?

Trong bản án công bố hôm thứ Tư, thẩm phán tòa án liên bang Francis J. Mathew cho biết không có "quy tắc rạch ròi" nào để xác định mức phạt phù hợp cho hành vi của Meta. Theo ông, công ty đã cố ý và nhiều lần lừa dối người dùng kể từ năm 2010 về các vấn đề:

• Mức độ kiểm soát dữ liệu cá nhân của người dùng
• Việc sử dụng sai mục đích dữ liệu của bên thứ ba
• Thông tin sai lệch trên nền tảng
• Nội dung thù địch (hate speech)
• Việc thực thi các quy định một cách công bằng

Bồi thẩm đoàn kết luận mỗi lượt người dùng bị ảnh hưởng được tính là một vi phạm riêng biệt, và chính cách quy chiếu này đã đẩy tổng số vi phạm lên con số gần 44 triệu.

Khác biệt so với thỏa thuận đa bang

Thỏa thuận 18 tỷ USD mà Meta đạt được với hầu hết các bang hồi đầu năm được xem là một trong những vụ dàn xếp lớn nhất liên quan đến quyền riêng tư tại Mỹ. Tuy nhiên, New Mexico quyết định đi con đường riêng, kiên quyết theo đuổi vụ kiện đến cùng thay vì nhận phần chia từ thỏa thuận chung.

Chiến lược này đã mang lại kết quả ngoài mong đợi về mặt con số: khoản phạt 25 tỷ USD do tòa án riêng của New Mexico áp đặt lớn hơn cả thỏa thuận với gần 50 bang cộng lại. Nó cho thấy một bang đơn lẻ vẫn có thể gây sức ép khổng lồ lên các gã khổng lồ công nghệ nếu kiên trì theo đuổi pháp lý.

Meta ngay lập tức tuyên bố sẽ kháng cáo phán quyết này. Hãng từ lâu vẫn khẳng định mình đã nỗ lực bảo vệ người dùng và cải thiện các chính sách về dữ liệu trong nhiều năm qua.

Ý nghĩa cho người dùng và ngành công nghệ

Dù kết quả cuối cùng của vụ kháng cáo còn chưa rõ, phán quyết mang thông điệp mạnh mẽ: các nền tảng mạng xã hội tại Mỹ đang bị giám sát chặt chẽ hơn bao giờ hết về cách họ xử lý dữ liệu và nội dung.

Thẩm phán Francis J. Mathew nhấn mạnh không có tiêu chuẩn cố định nào có thể dung thứ cho hành vi lừa dối người dùng của Meta suốt hơn một thập kỷ.

Với người dùng tại Việt Nam – nơi Facebook và Instagram vẫn là những nền tảng mạng xã hội phổ biến nhất – diễn biến này là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc kiểm soát quyền riêng tư và hiểu rõ cách dữ liệu cá nhân được thu thập, sử dụng. Các cơ quan quản lý trong nước thời gian qua cũng ngày càng siết chặt yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các nền tảng xuyên biên giới, và những tiền lệ như vụ New Mexico có thể trở thành tham chiếu khi xây dựng khung pháp lý.