Meta bị phạt 25 tỷ USD vì lừa dối người dùng về quyền riêng tư trên Facebook

Meta vừa hứng chịu một đòn pháp lý nặng nề khi một thẩm phán tại bang New Mexico (Mỹ) ra phán quyết buộc công ty mẹ của Facebook phải nộp phạt 25 tỷ USD vì hành vi lừa dối người dùng về quyền riêng tư. Đây được xem là mức phạt lớn nhất từ trước đến nay nhắm vào gã khổng lồ mạng xã hội này.

Meta và Facebook đối mặt án phạt kỷ lục về quyền riêng tư

Tòa án khẳng định Facebook đã cố ý đánh lừa người dùng

Thẩm phán Francis J. Mathew của Tòa án Quận bang New Mexico viết trong phán quyết rằng hành vi lừa dối của Facebook là có chủ đích, và các lãnh đạo công ty đã liên tục đưa ra thông tin sai lệch về cách nền tảng này vận hành.

"Facebook hứa với người dùng rằng chính họ kiểm soát dữ liệu của mình. Điều này là sai sự thật", thẩm phán Mathew nhấn mạnh.

Hồi tháng 9, bồi thẩm đoàn đã kết luận Meta phải chịu trách nhiệm về hơn 43 triệu vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của New Mexico, liên quan đến những tuyên bố công khai gây hiểu lầm về cách công ty xử lý dữ liệu cá nhân. Vụ kiện bắt nguồn từ bê bối Cambridge Analytica — khi công ty tư vấn chính trị này thu thập dữ liệu Facebook để tạo quảng cáo chính trị nhắm mục tiêu trong mùa bầu cử năm 2016.

Tổng chưởng lý bang New Mexico, ông Raúl Torrez, tuyên bố phán quyết này là lời cảnh báo rằng bang sẽ buộc các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm.

"Phán quyết này nên là một tín hiệu, một thông điệp rõ ràng gửi tới Thung lũng Silicon", ông nói tại cuộc họp báo.

Meta phản đối và tuyên bố sẽ kháng cáo

Về phía Meta, công ty cho rằng phán quyết cùng cách tiếp cận của văn phòng Tổng chưởng lý "gần như khiến việc kinh doanh tại bang New Mexico là bất khả thi". Giám đốc pháp chế C.J. Mahoney khẳng định:

"Về bản chất, vụ kiện này nhằm áp một loại thuế lên ngôn luận để thực thi các quy định mới về những gì người ta được phép nói trên mạng. Chúng tôi tin chắc sẽ thắng trong phiên kháng cáo."

Meta hiện có giá trị vốn hóa thị trường khoảng 1.800 tỷ USD và đạt doanh thu hơn 200 tỷ USD trong năm ngoái. Đáng chú ý, cổ phiếu công ty vẫn tăng 2% sau thông tin trên.

New Mexico hành động đơn phương

Trước đó, vào tháng 8, Meta đã đạt thỏa thuận với gần như toàn bộ các bang và vùng lãnh thổ — trừ New Mexico và Florida — để nộp phạt 18 tỷ USD và bổ sung các biện pháp bảo vệ trẻ em chặt chẽ hơn trên Facebook và Instagram. New Mexico đã chọn không tham gia thỏa thuận chung này mà tự theo đuổi vụ kiện riêng.

Theo Hiến pháp New Mexico, tiền phạt từ các vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng sẽ được dùng cho chi tiêu giáo dục. Tuy nhiên, bang có thể phải chờ nhiều năm mới nhận được khoản tiền này trong khi Meta tiến hành kháng cáo.

Những con số đáng chú ý

• Mức phạt 25 tỷ USD vượt xa khoản 5 tỷ USD mà Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) từng áp lên Facebook năm 2019.
• Tương đương khoảng 12.000 USD cho mỗi người dân bang New Mexico, theo tính toán của giáo sư luật Peter Ormerod (Đại học Villanova).
• New Mexico từng đề nghị mức phạt từ 35 đến 40 tỷ USD, trong khi Meta chỉ muốn trả tối đa 3,4 tỷ USD.

Giáo sư Ormerod bày tỏ bất ngờ trước quy mô phán quyết, bởi các thỏa thuận pháp lý trước đây liên quan đến Cambridge Analytica đều ở mức thấp hơn nhiều.

Mức phạt kỷ lục giáng vào Meta

Lập luận của hai bên

Tại phiên tòa, luật sư của bang dẫn lại bài viết của CEO Mark Zuckerberg trên Washington Post năm 2010, trong đó ông khẳng định công ty không bán dữ liệu người dùng:

"Bạn có quyền kiểm soát cách thông tin của mình được chia sẻ. Chúng tôi không và sẽ không bao giờ bán thông tin của bạn cho bất kỳ ai."

Phía New Mexico lập luận rằng toàn bộ người dân trong bang đã bị lừa dối, đồng thời cho rằng Facebook để thông tin sai lệch và nội dung bạo lực lan tràn.

Ngược lại, luật sư của Meta khẳng định bang không chứng minh được người dân bị tổn hại bởi các tuyên bố gây hiểu lầm. Ông Zuckerberg trong lời khai bằng video phủ nhận việc Facebook thu lợi từ nội dung độc hại và cho rằng công ty phải cân bằng giữa tự do ngôn luận và kiểm duyệt nội dung. Bồi thẩm đoàn cũng bác bỏ một phần cáo buộc rằng Facebook đưa ra tuyên bố sai về việc gỡ bỏ nội dung có hại — đây được xem là thắng lợi nhỏ cho công ty.

Ý nghĩa với người dùng và ngành công nghệ

Phán quyết diễn ra trong bối cảnh Meta đang đẩy mạnh các sản phẩm AI, bao gồm trợ lý Muse khuyến khích người dùng tin tưởng giao cả thông tin ngân hàng lẫn dữ liệu y tế. Điều này càng làm dấy lên lo ngại về trách nhiệm của công ty trong việc bảo vệ dữ liệu người dùng.

Bà Nidhi Hegde, giám đốc điều hành American Economic Liberties Project, nhận định 25 tỷ USD chỉ là "giọt nước trong biển" với Meta, nhưng cho thấy công chúng đang đòi hỏi trách nhiệm giải trình.

Với người dùng tại Việt Nam và khu vực, vụ việc là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc kiểm soát dữ liệu cá nhân trên các nền tảng mạng xã hội, đồng thời cho thấy xu hướng siết chặt quản lý dữ liệu người dùng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu — điều có thể ảnh hưởng tới cách các công ty công nghệ xử lý dữ liệu tại thị trường nước ngoài.