Hàng loạt siêu thị Pháp bị hack tủ lạnh: Thực phẩm hư hỏng, hệ thống điện bốc cháy vì bảo mật kém

Vụ tấn công hàng loạt vào hệ thống làm lạnh của khoảng 700 siêu thị trên khắp nước Pháp đã khiến chúng đột ngột ngừng hoạt động đúng cách, gây hư hỏng không biết bao nhiêu tấn thực phẩm tươi sống và trong một số trường hợp còn dẫn đến hỏa hoạn. Đáng nói, chỉ cần các biện pháp bảo mật cơ bản thì sự cố này đã có thể ngăn chặn từ đầu.

Theo giới chức Pháp, hệ thống bị tấn công bao gồm toàn bộ dàn tủ lạnh và tủ đông trải khắp các cửa hàng. Cụ thể hơn, những bộ điều khiển kết nối Internet cho phép kỹ thuật viên quản trị từ xa toàn bộ hệ thống của cửa hàng đã bị xâm nhập. Những kẻ tấn công chưa rõ danh tính sau đó đã kích hoạt chế độ xả đông (defroster) đủ lâu để nhiệt độ trong tủ lên tới 50 độ C. Đến khi phát hiện ra vụ xâm nhập diện rộng, thực phẩm đã hỏng và trong một số trường hợp, hệ thống điện của tủ còn bốc cháy.

Những lỗ hổng lẽ ra không nên tồn tại

Nhiều khuyến cáo bảo mật và báo cáo nghiên cứu công khai cho thấy cả ba mẫu bộ điều khiển được cho là bị hack trong sự cố lần này đều chứa các lỗ hổng nghiêm trọng, cho phép kẻ tấn công đăng nhập từ xa vào thiết bị với quyền hạn ngang với quản trị viên.

Ba mẫu bộ điều khiển này được bán bởi Danfoss (Đan Mạch) cùng Dixell và công ty mẹ Copeland (Mỹ).

Cho đến gần đây, các bộ điều khiển của Danfoss vẫn sử dụng một thông tin đăng nhập thay đổi mỗi ngày. Mật khẩu được tạo ra từ firmware công khai dựa trên ngày tháng.

Điều này có nghĩa là bất kỳ hacker nào chịu khó phân tích mã nguồn đều có thể làm điều tương tự trên bất kỳ thiết bị nào chưa nhận được bản cập nhật gần đây. Đáng lo hơn, mật khẩu theo ngày lại hoàn toàn giống nhau giữa các mẫu thiết bị nằm rải rác ở hàng trăm đến hàng nghìn cửa hàng khác nhau.

Mối nguy từ thiết bị IoT lỗi thời

Sự cố này phơi bày một vấn đề nhức nhối của kỷ nguyên Internet vạn vật (IoT): rất nhiều thiết bị công nghiệp và dân dụng được kết nối mạng nhưng chạy phần mềm cũ kỹ, không được cập nhật bảo mật thường xuyên.

Các bộ điều khiển tủ lạnh, máy lạnh hay hệ thống làm lạnh thương mại thường có vòng đời sử dụng kéo dài cả chục năm, trong khi chủ cửa hàng hiếm khi quan tâm đến việc vá lỗ hổng cho chúng. Khi những thiết bị này lộ diện trực tiếp ra Internet, chúng trở thành mục tiêu dễ dàng cho kẻ tấn công.

Một số nguyên nhân chính khiến sự cố lần này có thể xảy ra:

• Thiết bị lỗi thời vẫn được vận hành dù đã có bản vá bảo mật
• Mật khẩu yếu hoặc có quy luật dễ đoán, thậm chí giống nhau trên toàn hệ thống
• Thiết bị phơi trực tiếp ra Internet thay vì nằm sau các lớp bảo vệ mạng nội bộ
• Thiếu giám sát và cập nhật định kỳ đối với các hệ thống điều khiển công nghiệp

Bài học cho doanh nghiệp và người dùng Việt Nam

Tại Việt Nam, các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi và kho lạnh thực phẩm cũng đang ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống làm lạnh kết nối mạng để quản lý từ xa. Điều này mang lại hiệu quả vận hành nhưng cũng mở ra bề mặt tấn công mới.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần:

• Cô lập thiết bị IoT trong mạng nội bộ riêng, không cho phép truy cập trực tiếp từ Internet
• Thay đổi mật khẩu mặc định và áp dụng xác thực mạnh cho mọi thiết bị điều khiển
• Cập nhật firmware định kỳ và theo dõi các cảnh báo bảo mật từ nhà sản xuất
• Giám sát bất thường trong hoạt động của hệ thống để phát hiện tấn công sớm

Sự cố tại Pháp là lời cảnh tỉnh rằng trong thời đại vạn vật kết nối, một chiếc tủ lạnh cũng có thể trở thành cửa ngõ tấn công, gây thiệt hại kinh tế khổng lồ và thậm chí đe dọa an toàn con người nếu bảo mật bị xem nhẹ.