Jensen Huang: "Chưng cất AI không phải ăn cắp, đó là cạnh tranh"

CEO Nvidia Jensen Huang vừa đưa ra quan điểm gây chú ý khi khẳng định rằng chưng cất mô hình AI (distillation) — tức việc huấn luyện một mô hình dựa trên đầu ra của mô hình khác — không phải là hành vi ăn cắp, mà nên được nhìn nhận như một hình thức cạnh tranh bình thường trong ngành.

Phát biểu này đặt ông vào thế đối lập trực tiếp với lập trường của Nhà Trắng, trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh quyết liệt để giành vị trí dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo.

Chưng cất AI: Kỹ thuật hợp lệ hay hành vi trục lợi?

Chưng cất mô hình là kỹ thuật trong đó một mô hình mới được huấn luyện bằng cách học từ các câu trả lời, định dạng và hành vi của một mô hình đã có sẵn. Kỹ thuật này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí tính toán và thời gian phát triển, bởi mô hình mới có thể kế thừa phần nào năng lực của "người thầy" mà không cần xây dựng từ đầu.

Tuy nhiên, khi các công ty Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng kỹ thuật này để khai thác năng lực từ các mô hình do Mỹ phát triển, vấn đề đã trở thành một điểm nóng chính trị.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hồi tháng 7 đã mô tả chưng cất là hành vi "ăn cắp", đồng thời đe dọa áp đặt trừng phạt với các công ty nước ngoài sử dụng kỹ thuật này để trích xuất năng lực từ các mô hình do Mỹ xây dựng.

Huang: "Đó gọi là cạnh tranh"

Khi được hỏi liệu chưng cất có phải là hành vi trộm cắp hay không, Huang trả lời phóng viên CNBC trong chương trình Squawk Box hôm thứ Hai:

"Đó gọi là cạnh tranh."

Ông lập luận rằng việc kiểm thử sản phẩm của người khác là điều hoàn toàn được phép, và bản thân Nvidia cũng từng chứng kiến sản phẩm của mình bị mổ xẻ "đến tận xương" khi các công ty tìm cách hiểu rõ nguyên lý hoạt động.

"Tôi thực sự muốn rằng không ai học hỏi được gì từ sản phẩm của chúng tôi, và chúng tôi cứ thế mà tiến bước. Nhưng thành thật mà nói, cạnh tranh khiến mọi thứ trở nên tốt hơn."

Ảnh minh họa về chưng cất mô hình AI và cạnh tranh công nghệ

Đáng chú ý, Huang cũng đưa ra một "giải pháp" khá thẳng thắn cho những ai không muốn sản phẩm của mình bị khai thác:

"Nếu bạn không thích điều đó, nếu bạn không muốn người khác sử dụng sản phẩm của mình, tất cả những gì bạn cần làm là hiểu rõ khách hàng của mình và vô hiệu hóa dịch vụ."

Sức ép từ phía chính quyền Mỹ

Phát biểu của Huang diễn ra trong bối cảnh các cơ quan chức năng Mỹ đang gia tăng sức ép lên các công ty AI Trung Quốc.

Hồi đầu tháng, Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) cáo buộc các công ty AI Trung Quốc tiến hành "các chiến dịch chưng cất tri thức quy mô công nghiệp", vi phạm điều khoản sử dụng của các công ty Mỹ.

Cùng thời điểm, Anthropic cho biết họ phát hiện Alibaba — đơn vị phát triển dòng mô hình Qwen — và DeepSeek đều tham gia vào hoạt động "chưng cất bất hợp pháp". Đây là cáo buộc nghiêm trọng, bởi nó đặt ra câu hỏi về tính hợp pháp trong cách các mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc được xây dựng.

Phía Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước đề nghị bình luận của CNBC.

Ý nghĩa với thị trường AI và Việt Nam

Quan điểm của Huang phản ánh một thực tế trong ngành: chưng cất đã trở thành công cụ phổ biến để tạo ra các mô hình nhỏ gọn, hiệu quả về chi phí. Với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, kỹ thuật này mở ra cơ hội xây dựng các mô hình AI tiếng Việt dựa trên nền tảng mô hình mở, tiết kiệm nguồn lực đáng kể.

Tuy nhiên, ranh giới giữa "học hỏi hợp pháp" và "khai thác trái phép" vẫn còn mơ hồ. Khi các ông lớn như Nvidia đứng về phía coi chưng cất là cạnh tranh, còn chính phủ Mỹ và các công ty như Anthropic lại coi đó là ăn cắp, ngành AI đang bước vào giai đoạn tranh chấp pháp lý và đạo đức phức tạp.

Câu hỏi đặt ra là liệu lập trường của một trong những nhân vật quyền lực nhất ngành công nghệ có thể làm thay đổi cách tiếp cận của Washington, hay chỉ càng khiến cuộc chiến AI giữa Mỹ và Trung Quốc thêm phần căng thẳng.

Biểu tượng minh họa về cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo