Mạng di động London tụt xuống cuối bảng các thủ đô châu Âu

London từng là một trong những thủ đô đầu tiên của châu Âu phủ sóng 5G, nhưng giờ đây lại đứng cuối bảng về tốc độ và độ trễ mạng di động. Nguyên nhân chính đến từ tắc nghẽn hạ tầng, giá thuê mái nhà sụt giảm và các quy định quy hoạch ngày càng chặt chẽ.

Theo số liệu quý 3/2026 của hãng kiểm thử mạng Ookla, London chỉ đạt tốc độ tải xuống trung vị 109,43 Mbps, tốc độ tải lên trung vị 11,40 Mbps và có độ trễ cao nhất khi mạng chịu tải trong số 18 thủ đô châu Âu được khảo sát.

Từ vị trí thứ bảy xuống vị trí cuối bảng

Năm 2021, London xếp thứ bảy về tốc độ tải xuống trung vị. Kể từ đó, lưu lượng dữ liệu tăng nhanh hơn tốc độ các nhà mạng mở rộng dung lượng, trong khi các đô thị khác liên tục cải thiện chất lượng.

Đáng chú ý, tốc độ 5G trung vị của London từng đạt đỉnh 200 Mbps vào quý 2/2021, giảm xuống chỉ còn 102 Mbps vào quý 3/2023 rồi hồi phục nhẹ. Trong khi đó, Paris duy trì mức trên 225 Mbps từ giữa năm 2021 đến nay.

Tắc nghẽn vào giờ cao điểm

Vấn đề cốt lõi nằm ở tình trạng quá tải. Tại khu trung tâm London, chất lượng mạng giảm rõ rệt vào các ngày làm việc khi người đi làm đổ vào thành phố: tốc độ tải xuống trung vị chỉ còn 80,07 Mbps vào buổi sáng, thấp hơn 27% so với mức của những ngày cuối tuần cùng khung giờ.

Điều này cho thấy hạ tầng mạng không theo kịp nhu cầu sử dụng thực tế, đặc biệt ở những khu vực tập trung đông người dùng.

Máy thu phát đặt trên mái nhà – bài toán chi phí

Phần lớn trạm ăng-ten của các nhà mạng Anh được đặt trên mái các tòa nhà trong khu vực đông đúc. Tuy nhiên, theo Bộ luật Truyền thông Điện tử và các thay đổi từ năm 2017, giá trị một mái nhà ở London với chủ sở hữu chỉ còn khoảng 1.000 bảng Anh mỗi năm (khoảng 1.333 USD), giảm mạnh so với mức 21.000 bảng trước đây.

Mức thu nhập thấp khiến nhiều chủ tòa nhà không còn mặn mà với việc cho thuê mái để lắp trạm phát sóng – nhiều người chuyển sang lắp tấm pin mặt trời.

Ngoài ra, nhà mạng có thể nhận thông báo buộc rời đi khi tòa nhà được tái phát triển. Ước tính có khoảng 7% số trạm trên mái nhà ở London bị ngừng hoạt động tại bất kỳ thời điểm nào vì lý do này.

Quy hoạch chặt, cấp phép khó

Các quy định quy hoạch càng làm trầm trọng thêm tình hình. Số đơn xin lắp trạm mới trên vỉa hè ở London đã đạt đỉnh vào năm 2020, thời điểm đầu của quá trình xây dựng 5G, và giảm hơn 4/5 kể từ năm 2022.

Khoảng 3/4 số đơn xin lắp trạm mới trên phố từ năm 2019 đã bị từ chối, so với chỉ 1/5 đối với các đơn nâng cấp trạm hiện có. Tỷ lệ bị từ chối đặc biệt cao ở những quận có khu bảo tồn, điển hình như Westminster.

Ông Luke Kehoe, chuyên gia phân tích ngành của Ookla, nhận định với The Register:

"Các hạn chế quy hoạch, đặc biệt ở khu bảo tồn, khiến việc lắp đặt và nâng cấp thiết bị di động mà London cần trở nên khó khăn hơn. Thông báo buộc rời đi cũng có thể khiến các trạm trên mái nhà ngừng hoạt động từ lâu trước khi có trạm thay thế, buộc nhà mạng phải khôi phục dung lượng đã mất trong khi nhu cầu vẫn tăng."

Chính quyền thành phố vào cuộc

Thị trưởng London đã đưa vấn đề này vào dự thảo quy hoạch tổng thể của thành phố, dự kiến thông qua vào năm 2028. Dự thảo ghi nhận rằng các thông báo buộc rời đi "đã làm xói mòn khả năng kết nối di động tổng thể của London so với các thành phố tương đương".

Kế hoạch đề xuất buộc chủ đầu tư duy trì dịch vụ di động trong quá trình thi công, lắp trạm trên các tòa nhà cao tầng và không gian công cộng, đồng thời kêu gọi các quận phối hợp với nhà mạng về vị trí trạm trong khu bảo tồn.

Những góc nhìn khác

Một số chuyên gia lại cho rằng nguyên nhân nằm ở yếu tố khác. Giáo sư Mohamed-Slim Alouini từ Đại học Khoa học và Công nghệ King Abdullah (KAUST) nhận định việc chính phủ Anh loại bỏ và thay thế thiết bị mạng của Huawei đã làm chuyển hướng nguồn vốn lẽ ra dành cho việc mở rộng dung lượng.

Ông cũng cho rằng 5G ban đầu bị thổi phồng quá mức, khiến người dùng cảm thấy công nghệ này không thực sự đáng giá và nhà mạng ngần ngại đầu tư.

Góc nhìn cho Việt Nam

Câu chuyện của London là lời cảnh báo cho các đô thị lớn tại Việt Nam như Hà Nội và TP.HCM, nơi mật độ trạm thu phát dày đặc nhưng việc xin cấp phép, thương lượng vị trí đặt trạm vẫn gặp nhiều rào cản. Khi nhu cầu dữ liệu di động tăng nhanh nhờ 5G và các dịch vụ AI trên thiết bị, việc quy hoạch hạ tầng viễn thông đồng bộ với quy hoạch đô thị sẽ là yếu tố quyết định chất lượng trải nghiệm của người dùng.

Việc đơn giản hóa thủ tục cấp phép, có chính sách khuyến khích chủ tòa nhà cho đặt trạm và xây dựng lộ trình nâng cấp trạm rõ ràng là những bài học có thể áp dụng ngay, tránh lặp lại vòng xoáy tụt hậu mà London đang trải qua.