Mark Cuban: Facebook cố ý chạy quảng cáo lừa đảo deepfake AI

Mark Cuban cho biết mỗi tuần ông đều nhận được email từ những người cao tuổi hỏi về một "phương thuốc chữa tiểu đường" giá 294 USD mà ông chưa từng bán. Theo tỷ phú này, đó là những quảng cáo deepfake (video giả mạo bằng AI) dựng lại khuôn mặt và giọng nói của ông, và Meta vẫn để chúng chạy.

Cáo buộc này càng có trọng lượng khi đi kèm tài liệu nội bộ của chính Meta, trong đó cho thấy một phần lớn doanh thu của công ty đến từ quảng cáo liên quan đến lừa đảo.

Cuban nói gì

Trong một tập podcast Pivot hồi tháng 8 do Kara Swisher và Scott Galloway dẫn dắt, Cuban kể lại những email ông nhận được: "Mỗi tuần tôi đều nhận email từ các cụ ông, cụ bà hỏi 'Thuốc chữa tiểu đường của ông có hiệu quả không?' hay 'Tôi vừa đặt mua thuốc chữa tiểu đường của ông với giá 294 USD'".

Ông khẳng định những quảng cáo đó là deepfake dựng bằng bản sao khuôn mặt và giọng nói do AI tạo ra. "Facebook biết các cụ bà đang bị lừa," ông nói, và gọi nền tảng này là "tệ nhất trong những cái tệ nhất".

Đáng chú ý, theo Cuban, một số quảng cáo còn kèm dòng miễn trừ trách nhiệm ghi rằng người xuất hiện trên màn hình là do AI tạo và clip chỉ nhằm mục đích giải trí. Nhưng theo ông, đến lúc người xem đọc được dòng đó thì chiêu lừa đã phát huy tác dụng. "Và với Facebook, thế là đủ," ông nói.

Ông cũng cho rằng cách một công ty xử lý chuyện này phản ánh văn hóa tổ chức: một doanh nghiệp để kẻ lừa đảo nhắm vào ông bà của người khác đã cho thấy mức độ chấp nhận của họ ở mọi cấp. Cuban hiện là đồng sáng lập Cost Plus Drugs, một nhà thuốc trực tuyến bán thuốc generic giá thấp.

Tài liệu nội bộ của Meta nói gì

Ngày 6/11/2025, Reuters đưa tin về các tài liệu nội bộ của Meta cho thấy công ty dự kiến khoảng 16 tỷ USD, tương đương khoảng 10% doanh thu năm 2024, đến từ các quảng cáo đẩy các sản phẩm lừa đảo và bị cấm.

Theo số liệu nội bộ của Meta, người dùng trên các ứng dụng của hãng mỗi ngày nhìn thấy khoảng 15 tỷ quảng cáo "rủi ro cao" – nhóm có dấu hiệu gian lận rõ ràng. Một tài liệu cuối năm 2024 định giá nhóm này ở mức khoảng 7 tỷ USD mỗi năm.

Trong một bài thuyết trình tháng 5/2025, chính đội ngũ an toàn của Meta ước tính các nền tảng của họ góp phần vào một phần ba số vụ lừa đảo thành công tại Mỹ. Theo tài liệu, trước khi cấm một nhà quảng cáo, hệ thống tự động của Meta phải xác định tài khoản đó có ít nhất 95% khả năng đang lừa đảo. Dưới ngưỡng này, kẻ bị nghi ngờ chỉ cần trả giá cao hơn cho mỗi quảng cáo là vẫn được hoạt động.

Người phát ngôn của Meta, Andy Stone, nói với Reuters rằng các tài liệu trên "trình bày một góc nhìn chọn lọc, bóp méo cách Meta xử lý vấn đề gian lận và lừa đảo", đồng thời gọi con số 10% là "thô và bao gồm quá nhiều thứ". Ông cho biết khiếu nại của người dùng về quảng cáo lừa đảo đã giảm 58% trong 18 tháng trước đó, và công ty đã gỡ hơn 134 triệu quảng cáo lừa đảo trong năm 2025. Cũng theo các tài liệu, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đang điều tra Meta liên quan đến quảng cáo gắn với gian lận tài chính.

Thiệt hại tập trung ở người cao tuổi

Người Mỹ lớn tuổi mất tiền vì loại tội phạm này nhiều hơn bất kỳ nhóm tuổi nào khác. Theo báo cáo Internet Crime Report 2025 của FBI, người từ 60 tuổi trở lên đã báo thiệt hại 7,7 tỷ USD trong năm 2025 qua 201.266 khiếu nại gửi tới Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3), tăng 59% so với năm trước. Các chiêu đầu tư gây thiệt hại nặng nhất với 3,5 tỷ USD, tiếp đến là lừa đảo công nghệ và hỗ trợ khách hàng với 1,04 tỷ USD.

AI xuất hiện trong hơn 3.100 khiếu nại, với tổng thiệt hại hơn 352 triệu USD. Con số này chỉ tính những người đã lên tiếng – nhiều nạn nhân không bao giờ trình báo.

Về phía Meta, sản phẩm AI mới nhất của hãng cũng đang gây rắc rối. Một người đàn ông ở Toronto đã để AI agent của công ty tự quản lý các tin đăng trên Facebook Marketplace vào ngày 26/9; agent này đã cung cấp địa chỉ nhà cho một người mua và đồng ý với mức giá trả thấp hơn. Sau đó anh ta phát hiện một phần nguyên nhân nằm ở thiết lập quyền mà mình đã chọn.

Cách tự bảo vệ

Lời khuyên được đưa ra: bất cứ khi nào thấy một gương mặt nổi tiếng quảng cáo sản phẩm trong bảng tin, hãy mặc định đó là giả – kể cả Cuban. Nên tra tên sản phẩm kèm từ "scam" để kiểm tra, và nhắn tin cảnh báo cho người thân trong gia đình dùng Facebook nhiều nhất.

Nếu nghi ngờ, hãy trình báo ngay trong ngày tới IC3 tại ic3.gov. Theo FBI, cơ quan này đã phong tỏa 32,9 triệu USD liên quan đến các vụ việc của nạn nhân cao tuổi trong năm 2025, nhưng chỉ có thể truy đuổi số tiền mà họ biết.

Góc nhìn

Với các lập trình viên và kỹ sư AI, vụ việc này cho thấy deepfake không còn là rủi ro lý thuyết mà đã trở thành công cụ kiếm tiền có tổ chức. Khi chi phí tạo một video giả mạo gần như bằng không, hàng rào kỹ thuật duy nhất còn lại là hệ thống kiểm duyệt của nền tảng – nơi mà theo chính tài liệu nội bộ, ngưỡng phát hiện 95% đang tạo ra một vùng xám có lợi cho kẻ lừa đảo.

Với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các đơn vị chạy quảng cáo trên Meta và các nền tảng lớn, đây là lời nhắc về việc xây dựng quy trình xác thực danh tính thương hiệu, giám sát nội dung mạo danh và cảnh báo khách hàng. Các nhóm phát triển sản phẩm dùng AI tạo sinh cũng nên tính đến watermark và cơ chế kiểm soát quyền truy cập ngay từ đầu, thay vì để người dùng tự phát hiện sai sót như trường hợp AI agent của Meta.