Meta gây tranh cãi khi dùng tin tức từ Newsmax để huấn luyện AI

Meta vừa công bố thỏa thuận hợp tác với Newsmax — một kênh truyền thông cực hữu có quan hệ thân thiết với cựu Tổng thống Trump và từng vướng vào nhiều bê bối về tin giả — để khai thác nội dung phục vụ đào tạo mô hình AI. Đây là bước đi mới nhất trong chiến lược thâu tóm nội dung báo chí của ông lớn công nghệ, nhưng lại làm dấy lên câu hỏi lớn về trách nhiệm và chất lượng thông tin của các sản phẩm AI.

Theo thỏa thuận, Meta sẽ “tận dụng các bài viết hiện tại cũng như nội dung lưu trữ đáng kể của Newsmax để hỗ trợ các truy vấn AI trên các ứng dụng và thiết bị của Meta”. Giám đốc điều hành Newsmax, Chris Ruddy, bày tỏ sự hài lòng khi được hợp tác với Meta nhằm mang đến cho người dùng “những bài báo kịp thời và chất lượng thông qua công nghệ AI”.

Vì sao thỏa thuận này gây nhiều lo ngại?

Newsmax không phải là một nguồn tin khách quan. Tổ chức giám sát truyền thông NewsGuard chỉ chấm cho kênh này 20/100 điểm về độ tin cậy, với kết luận “không đáng tin cậy vì vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực báo chí cơ bản”. Các trang đánh giá khác như Media Bias/Fact Check hay Ground News cũng đưa ra mức đánh giá rất thấp về tính thực tế của nội dung Newsmax.

Đáng chú ý, sau bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020, Newsmax là một trong những kênh tích cực lan truyền thuyết âm mưu về việc “bầu cử bị đánh cắp”. Kênh này từng phải bồi thường hơn 100 triệu USD cho hai công ty công nghệ bầu cử là Smartmatic và Dominion sau các vụ kiện liên quan đến phát ngôn sai lệch. Những nội dung này nằm trong kho “archived content” mà Meta sẽ dùng để huấn luyện AI.

Newsmax là một trong những kênh truyền thông có lịch sử đăng tải nhiều thuyết âm mưu và thông tin sai lệch.

Chiến lược nội dung thiên vị của Meta

Thỏa thuận với Newsmax không phải là trường hợp cá biệt. Trước đó, Meta đã ký hợp đồng tương tự với Fox News — kênh từng phải bồi thường 787 triệu USD cho Dominion vì tội phỉ báng — cùng nhiều tờ báo bảo thủ khác như The Daily Caller, The Washington Examiner và News Corp. Trong khi đó, Meta chưa có thỏa thuận nào với các tổ chức truyền thông có khuynh hướng cánh tả, dù hợp tác với một số báo có lập trường trung dung như USA Today, CNN và People.

Việc thiếu vắng các đối tác có quan điểm đa dạng làm dấy lên lo ngại về tính khách quan của AI do Meta phát triển. Với hơn 3,9 tỷ người dùng hàng tháng trên Facebook, Instagram và WhatsApp, tác động của sản phẩm AI này là vô cùng lớn.

Rủi ro từ “thông tin sai lệch có hệ thống”

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện bầu cử, Newsmax còn bị cáo buộc tham gia vào việc phát tán thông tin sai lệch về biến đổi khí hậu. Một báo cáo của Trung tâm Chống lại Thù hận Kỹ thuật số (Center for Countering Digital Hate) năm 2021 xếp Newsmax là một trong mười trang web đóng góp tới 69% lượng tương tác với thông tin sai lệch về khí hậu trên Facebook.

Không những thế, Newsmax từng dùng các chương trình của mình để kiểm duyệt những lời chỉ trích nhắm vào ông Trump. Trong một buổi phỏng vấn năm 2021, biên tập viên Grant Stinchfield đã ngắt lời và cắt sóng một vị khách mời khi người này bắt đầu chê trách cách xử lý tình hình Afghanistan của cựu tổng thống.

Bài toán cho người dùng Việt Nam

Với người dùng công nghệ tại Việt Nam, thông tin trên như một lời nhắc nhở rằng không phải mọi nội dung AI đưa ra đều hoàn toàn khách quan. Khi các trợ lý AI ngày càng trở nên phổ biến trong tra cứu tin tức, việc hiểu rõ nguồn dữ liệu huấn luyện là yếu tố then chốt để đánh giá độ tin cậy của chúng. Người dùng nên kiểm tra chéo thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và cảnh giác trước những kết quả có dấu hiệu thiên lệch.

Câu chuyện của Meta và Newsmax cho thấy một thực tế: trong cuộc đua phát triển AI, các gã khổng lồ công nghệ có thể sẵn sàng thỏa hiệp về chất lượng nguồn dữ liệu để đạt mục tiêu kinh doanh, đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm xã hội trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.