Từ chiếc điện thoại đến nấm mồ: Câu chuyện về đế chế Western Electric và nhà máy tái chế Nassau

Trong suốt nhiều thập kỷ, AT&T không chỉ là công ty điện thoại duy nhất tại Mỹ mà còn là một đế chế công nghệ khép kín từ sản xuất đến tái chế. Western Electric, cánh tay sản xuất của AT&T, đã tạo ra hàng triệu chiếc điện thoại và thiết bị mạng, nhưng ít ai biết rằng chính công ty này cũng điều hành một nhà máy luyện kim khổng lồ để "chôn cất" chính những sản phẩm của mình khi hết vòng đời. Câu chuyện từ chiếc điện thoại đầu tiên đến bãi đất nhiễm độc bị chôn vùi vĩnh viễn là một bi kịch công nghệ điển hình của thế kỷ 20.

Sự ra đời của Western Electric và đế chế độc quyền

Lịch sử điện thoại thường được nhắc đến với Alexander Graham Bell, nhưng có một người khác cũng tuyên bố phát minh ra thiết bị này: Elisha Gray. Gray không thành công trong việc giành bằng sáng chế, nhưng ông đã góp phần tạo ra một công ty mà sau này trở thành xương sống của AT&T. Đó là Western Electric, được thành lập năm 1872 với sự hậu thuẫn của Gray và đối tác Enos M. Barton.

Sơ đồ lịch sử Western Electric

Năm 1881, AT&T mua lại Western Electric và biến công ty này thành bộ phận sản xuất độc quyền cho toàn bộ hệ thống Bell. Từ điện thoại, cáp đồng, tổng đài cho đến các thiết bị phụ trợ, tất cả đều do Western Electric chế tạo. Đến năm 1925, công ty này tách bộ phận kinh doanh phi điện thoại thành Graybar (cái tên ghép từ Gray và Barton), và từ đó Western Electric phục vụ duy nhất cho đế chế Bell.

Một trong những bước đi quan trọng nhất là việc sáp nhập bộ phận nghiên cứu và phát triển thành Bell Laboratories vào năm 1925. Sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học cơ bản và năng lực sản xuất đã tạo ra một cỗ máy đổi mới không ai sánh kịp. Nhà máy Indianapolis của Western Electric, với gần 10.000 nhân viên, sản xuất 35.000 chiếc điện thoại mỗi ngày — và đó chỉ là một trong nhiều nhà máy trên khắp nước Mỹ.

Vòng đời của một chiếc điện thoại: Thuê bao, sửa chữa, tái chế

Trước năm 1968 (thời điểm quyết định Carterfone), khách hàng không được phép sở hữu điện thoại của riêng mình. Họ phải thuê bao từ công ty điện thoại, và khi không còn nhu cầu hoặc muốn đổi màu, họ phải trả lại thiết bị. Hàng triệu chiếc điện thoại mỗi năm quay trở về các trung tâm dịch vụ của Western Electric để được kiểm tra, sửa chữa và tân trang. Những chiếc không thể sửa chữa sẽ được chuyển đến một nơi đặc biệt — Nhà máy Salvage Nassau trên đảo Staten.

Nhà máy luyện kim Nassau

Nhà máy Nassau: "Khu mỏ trên mặt đất" của AT&T

Nassau Smelting and Refining Company được thành lập bởi Benjamin Lowenstein, một người Đức nhập cư vào năm 1883. Ban đầu chuyên luyện kim loại từ phế liệu, công ty này nhanh chóng trở thành nhà cung cấp chính cho ngành in báo với hợp kim chì đặc biệt dùng cho máy sắp chữ Linotype. Khi ngành điện phát triển, Nassau chuyển hướng sang luyện đồng và trở thành một trong bốn công ty xuất khẩu đồng lớn nhất nước Mỹ vào năm 1914.

Đến năm 1931, Western Electric mua lại Nassau và biến nó thành nhà máy tái chế kim loại trung tâm cho toàn bộ hệ thống Bell. Hàng ngày, khoảng năm toa tàu chở đầy phế liệu — từ điện thoại hỏng, cáp đồng đã qua sử dụng đến các thiết bị tổng đài cũ — được đưa về đây. Công nhân dùng máy tách lớp vỏ chì bọc ngoài cáp "như trẻ con bóc vỏ chuối", sau đó nấu chảy ở nhiệt độ 2.000 độ F để lấy đồng, chì và thiếc tinh khiết. Theo báo cáo năm 1946, mỗi lò nấu tiêu thụ lượng dầu đủ sưởi ấm một ngôi nhà trong một năm, và lượng chì nấu chảy mỗi ngày đủ để sản xuất dây hàn kéo dài từ Tottenville đến St. George và quay trở lại.

"Nassau Smelting and Refining Company là sự mở rộng hơn nữa nỗ lực không ngừng của Western Electric để phục vụ hệ thống Bell tốt hơn và tiết kiệm hơn."

Đến những năm 1950, Nassau cung cấp khoảng 16% nhu cầu đồng và 20% nhu cầu chì của toàn hệ thống Bell. Chủ tịch công ty William Scheuch từng tự hào gọi các khu dân cư, nhà máy và thành phố của Mỹ là "những khu mỏ mà nền công nghiệp hiện đại phụ thuộc vào". Năm 1948, lượng đồng Nassau tái chế nhiều hơn sản lượng của sáu trong số mười bốn bang khai thác đồng lớn nhất nước Mỹ.

Quá trình suy tàn và cái kết ô nhiễm

Thập niên 1970 đánh dấu sự khởi đầu của sự kết thúc cho đế chế Bell. Phong trào bảo vệ môi trường tại Mỹ ngày càng mạnh mẽ, với Đạo luật Không khí Sạch và Đạo luật Nước Sạch tạo áp lực lớn lên các nhà máy công nghiệp cũ kỹ như Nassau. Năm 1973, nhà máy buộc phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải đầu tiên — một khoản đầu tư tốn kém khiến Nassau trở thành gánh nặng cho Western Electric đang lao đao.

Năm 1984, sau vụ kiện chống độc quyền lịch sử, AT&T buộc phải chia tách. Western Electric đổi tên thành AT&T Technologies, nhưng không thể cứu vãn tình thế. Nhà máy luyện đồng tại Nassau đóng cửa năm 1981, nhà máy luyện chì ngừng hoạt động năm 1991, và đến năm 2001, hoạt động sản xuất cuối cùng (mạ điện) cũng chấm dứt. Toàn bộ khu đất 45 mẫu tại Tottenville bị bỏ hoang với mức độ ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng.

Khu đất bị chôn vùi sau khi xử lý ô nhiễm

Số phận của một vùng đất nhiễm độc

Thay vì đưa vào danh sách các khu vực cần xử lý khẩn cấp của liên bang (Superfund), AT&T tình nguyện tham gia Chương trình Làm sạch Tự nguyện (VCP) của bang New York. Từ năm 1991 đến 2011, các nhà thầu đã nạo vét toàn bộ lòng sông Mill Creek, ổn định bờ sông bằng phương pháp địa kỹ thuật, và xây dựng các vùng đất ngập nước mới ở Arthur Kill theo tỷ lệ 3:1 cho diện tích bị xáo trộn.

Phần lớn đất nhiễm độc không thể được đào lên và chuyển đi vì khối lượng quá lớn và mức độ ô nhiễm quá nghiêm trọng. Giải pháp cuối cùng là chôn vùi vĩnh viễn ngay tại chỗ: toàn bộ khu vực nhà máy cũ được phủ một lớp chắn kỹ thuật gồm đất, đá, màng địa kỹ thuật sét và nhựa đường. Ngày nay, trên khu đất này là một nhà hàng gà rán YoYo Chicken và một sân pickleball mang tên Premiere Pickleball. Nhưng bên dưới lớp bê tông và cao su tổng hợp, hàng triệu tấn đất chứa chì và kim loại nặng vẫn nằm nguyên tại chỗ.

Các quy định vĩnh viễn cấm sử dụng khu đất này cho mục đích dân cư, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe hoặc giáo dục trẻ em. Bất kỳ hoạt động đào bới nào cũng phải có kỹ sư môi trường giám sát, và lớp chắn phải được kiểm tra và chứng nhận lại định kỳ.

Bài học từ một đế chế

Câu chuyện của Western Electric và Nassau là một minh chứng điển hình cho cả sự vĩ đại lẫn mặt trái của mô hình tích hợp dọc hoàn toàn. AT&T đã xây dựng một hệ thống nơi mọi chiếc điện thoại đều được sinh ra tại Western Electric và cũng chết tại chính nhà máy của hãng này. Kim loại từ những chiếc điện thoại cũ được nấu chảy, tinh luyện và tái sinh thành những chiếc điện thoại mới — một vòng tuần hoàn khép kín kéo dài gần một thế kỷ.

Ngày nay, phần lớn lượng đồng từng được khai thác trong lịch sử vẫn còn được sử dụng, và có thể một phần nhỏ kim loại từ chiếc điện thoại Western Electric 500 của bạn vẫn đang nằm trong chiếc smartphone hiện đại. Nhưng cũng có một phần khác đang bị chôn vùi vĩnh viễn dưới lớp bê tông ở Staten Island — một tấm bia mộ lặng lẽ cho thời đại điện thoại cố định đã qua.