Tương lai hợp đồng 330 triệu bảng giữa Palantir và NHS bị đe dọa

Tương lai hợp đồng 330 triệu bảng giữa Palantir và NHS bị đe dọa

Chính phủ Anh đang xem xét chấm dứt sự tham gia của công ty công nghệ Palantir vào nền tảng dữ liệu trung tâm của Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS). Quyết định này được đưa ra sau khi hợp đồng trị giá 330 triệu bảng này vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ các nghị sĩ, công đoàn và các nhà hoạt động vì lo ngại về hiệu quả và quyền sở hữu dữ liệu.

Trước một cuộc tranh luận sôi nổi tại Westminster Hall, Bộ trưởng Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội Zubir Ahmed cho biết hợp đồng 7 năm với công ty công nghệ gián điệp gây tranh cãi của Mỹ này có thể kết thúc sớm vào mùa xuân năm sau nhờ một điều khoản chấm dứt hợp đồng.

"Kim chỉ nam của tôi luôn là sự an toàn của bệnh nhân và chất lượng chăm sóc, cũng như tính hiệu quả về chi phí. Nếu tại thời điểm áp dụng điều khoản chấm dứt, chúng tôi đánh giá và thấy rằng có các nhà cung cấp khác có thể thực hiện công việc tốt hơn, thì đương nhiên điều đó cần được xem xét và phản ánh," ông Ahmed nói.

Lo ngại về "khóa chặt" công nghệ và quyền sở hữu

Bộ trưởng Ahmed đang phản hồi trước những lời kêu gọi từ nghị sĩ Đảng Dân chủ Tự do Martin Wrigley. Ông Wrigley tuyên bố mình có bằng chứng cho thấy Nền tảng Dữ liệu Liên kết (FDP) rất khó sử dụng, chỉ mang lại lợi ích cho một phần tư các tổ chức sử dụng, và quan trọng nhất là NHS không sở hữu bất kỳ quyền sở hữu trí tuệ (IP) nào đối với phần mềm kết nối.

"Hợp đồng hiện tại chỉ cung cấp một dịch vụ đăng ký, không để lại bất kỳ sản phẩm nào sau khi đăng ký kết thúc – không có phần mềm, không có cải tiến và không có quyền sở hữu trí tuệ sau khi chi tiêu hơn 330 triệu bảng. Tất cả phần mềm được viết riêng và quyền sở hữu trí tuệ đều thuộc về nhà cung cấp theo hợp đồng," ông Wrigley chỉ trích.

Ông mô tả thỏa thuận này là một "sự khóa chặt vĩnh viễn" và một "điểm thất bại duy nhất", đồng thời kêu gọi chính phủ sử dụng thời điểm gia hạn hợp đồng để ngăn chặn sự mở rộng độc quyền của Palantir và chuyển sang các công ty Anh xây dựng giải pháp thay thế.

Hiệu suất kém và trải nghiệm người dùng

Theo ông Wrigley, hợp đồng ban đầu kéo dài 3 năm với Palantir yêu cầu cung cấp 13 khả năng cốt lõi nhưng cho đến nay mới chỉ hoàn thành 3 hoặc 4 tính năng, và chỉ ở mức một phần. Khoảng 200 đơn vị NHS (trusts) đã công bố kế hoạch tham gia FDP, nhưng chỉ khoảng một nửa đang hoạt động thực tế và chỉ một phần tư báo cáo có lợi ích từ việc sử dụng hệ thống.

"Palantir không chỉ là giải pháp kỹ thuật sai lầm; người dùng NHS còn báo cáo rằng nó rất khó sử dụng," ông Wrigley nói thêm.

Ông cũng trích dẫn một bức thư ngỏ gửi cho NHS England, trong đó các chuyên gia phân tích dữ liệu của NHS khẳng định họ đã có các công cụ tương tự vượt trội hơn khả năng của FDP. Một bức thư khác mô tả hệ thống này quá phức tạp và gây nản lòng cho người dùng.

Vấn đề kỹ thuật và niềm tin

Một điểm mấu chốt được đưa ra là hệ thống Palantir yêu cầu phần mềm được viết riêng để kết nối với các hệ thống nội bộ của các đơn vị NHS nhằm thu thập dữ liệu. Việc thu thập dữ liệu này đang được thực hiện từng đơn vị NHS một, do sự khác biệt bên trong mỗi đơn vị. Điều này dẫn đến việc nhúng mã nguồn do Palantir sở hữu vào mọi đơn vị NHS thông qua phần mềm kết nối tùy chỉnh.

Về mặt chính trị, nhiều nghị sĩ đã chỉ trích tính minh bạch của quá trình đấu thầu, nhắc lại cuộc họp bí mật năm 2019 giữa cựu Thủ tướng Boris Johnson, cố vấn Dominic Cummings và nhà sáng lập Palantir Peter Thiel. Ngoài ra, các vị nghị sĩ cũng bày tỏ lo ngại về lịch sử làm việc của Palantir với các lực lượng an ninh và cơ quan nhập cư tại Mỹ và Israel, cũng như các quan điểm chính trị của nhà sáng lập công ty.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Ahmed khẳng định ông "không phải là người hâm mộ" chính trị của Palantir nhưng nhấn mạnh rằng FDP và các nguyên tắc nền tảng của nó rất quan trọng đối với tương lai của NHS. Ông cho biết Palantir không sở hữu dữ liệu, sản phẩm hay quyền sở hữu trí tuệ, và không thể sử dụng dữ liệu của NHS cho mục đích riêng.

Dù vậy, ông Wrigley phản bác rằng hợp đồng quy định rõ quyền sở hữu trí tuệ cho tất cả phần mềm được viết riêng, bao gồm cả phần mềm thu thập dữ liệu, thuộc về Palantir.